<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X33n0630"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 630 法花经指掌疏悬示</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 630 法花经指掌疏悬示</title> <author>淸 通理述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">630</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">法花经指掌疏悬示</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00562"> <charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName> <mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping> <mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00985"> <charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName> <mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping> <mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亿-音+(夫*夫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04047"> <charName>CBETA CHARACTER CB04047</charName> <mapping cb:dec="987087" type="PUA">U+F0FCF</mapping> <mapping type="unicode">U+2688A</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[月*暴]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05430"> <charName>CBETA CHARACTER CB05430</charName> <mapping cb:dec="988470" type="PUA">U+F1536</mapping> <mapping type="unicode">U+263C1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羲</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[羲-ㄎ+乃]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15162"> <charName>CBETA CHARACTER CB15162</charName> <mapping cb:dec="998202" type="PUA">U+F3B3A</mapping> <mapping type="unicode">U+3A17</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>捷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[拈-口+(足-口+(雪-雨))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15274"> <charName>CBETA CHARACTER CB15274</charName> <mapping cb:dec="998314" type="PUA">U+F3BAA</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+432B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>缆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[缆-(罩-卓)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15470"> <charName>CBETA CHARACTER CB15470</charName> <mapping cb:dec="998510" type="PUA">U+F3C6E</mapping> <mapping type="unicode">U+7CA4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>粤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(奥-辨+米)-大+ㄎ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15591"> <charName>CBETA CHARACTER CB15591</charName> <mapping cb:dec="998631" type="PUA">U+F3CE7</mapping> <mapping type="unicode">U+7188</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>熙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[烈-列+(丨*(颐-页+巳))]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-09-18T16:23:41"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0470a" n="0470a"/> <lb ed="X" n="0470a01"/><cb:div type="other"> <lb ed="X" n="0470a02"/><cb:docNumber>No. 630</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0470a03"/><lb ed="R093" n="0429a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>法花指掌疏悬示</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0470a04"/> <lb ed="X" n="0470a05"/><lb ed="R093" n="0429a02"/><byline cb:type="author">贤宗後学 通理 述</byline> <lb ed="X" n="0470a06"/><lb ed="R093" n="0429a03"/><byline cb:type="other">嗣法门人 明元 较字</byline> <lb ed="X" n="0470a07"/><lb ed="R093" n="0429a04"/><p xml:id="pX33p0470a0701">将释经義。总启十门<note place="inline">此十门者。本诸花严悬谈。但诸经各随宗旨。出没。开合。廣略。不 <lb ed="X" n="0470a08"/><lb ed="R093" n="0429a05"/>得全同。今亦稍异</note>。</p> <lb ed="X" n="0470a09"/><lb ed="R093" n="0429a06"/><p xml:id="pX33p0470a0901">一教起因缘。二藏乘分摄。三能被教義。四所被機宜。 <lb ed="X" n="0470a10"/><lb ed="R093" n="0429a07"/>五体性浅深。六宗趣通别。七部类品会。八疏序通经。 <lb ed="X" n="0470a11"/><lb ed="R093" n="0429a08"/>九总释名题。十别解文義。</p> <lb ed="X" n="0470a12"/><lb ed="R093" n="0429a09"/><p xml:id="pX33p0470a1201">△初教起因缘。</p> <lb ed="X" n="0470a13"/><lb ed="R093" n="0429a10"/><p xml:id="pX33p0470a1301">第一教起因缘者。于中有总有别。总谓圣人设教。必 <lb ed="X" n="0470a14"/><lb ed="R093" n="0429a11"/>有由致。若须弥巨海。大因方为摇动。今摇<persName>如来</persName>融金 <lb ed="X" n="0470a15"/><lb ed="R093" n="0429a12"/>之德山。动深廣之智海。非小缘矣。故下经云。诸<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0470a16"/><lb ed="R093" n="0429a13"/>尊。唯以一大事因缘故。出现于世。盖花严无機不畅 <lb ed="X" n="0470a17"/><lb ed="R093" n="0429a14"/>中间冥授未彰。今<persName>佛</persName>喜无畏。于诸菩萨中。正直捨方 <lb ed="X" n="0470a18"/><lb ed="R093" n="0429a15"/>便。但说无上道。是知为了出世大事。故说此经。</p> <lb ed="X" n="0470a19"/><lb ed="R093" n="0429a16"/><p xml:id="pX33p0470a1901">若别明者。因缘各开十義。</p> <lb ed="X" n="0470a20"/><lb ed="R093" n="0429a17"/><p xml:id="pX33p0470a2001">因十義者。一法尔如是故。谓王道坦坦。千古同规。一 <lb ed="X" n="0470a21"/><lb ed="R093" n="0429a18"/>乘实相。诸<persName>佛</persName>齐证。故一切诸<persName>佛</persName>。法尔于十方世界。演 <lb ed="X" n="0470a22"/><lb ed="R093" n="0429b01"/>说如是微妙经典。如一光所现万八千土。同说此经。 <lb ed="X" n="0470a23"/><lb ed="R093" n="0429b02"/>一<persName>佛</persName>所集十方分身。共为斯典。又方便品云。一切十 <lb ed="X" n="0470a24"/><lb ed="R093" n="0429b03"/>方诸<persName>佛</persName>。法亦如是等。是知周遍之说。说遍尘刹。但随 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0470b" n="0470b"/> <lb ed="X" n="0470b01"/><lb ed="R093" n="0429b04"/>见闻。说有山塔二处之异。诸结集者。就此流传。令寻 <lb ed="X" n="0470b02"/><lb ed="R093" n="0429b05"/>于此。见无边法。如观牖隙。见无际之虚空。以此一处 <lb ed="X" n="0470b03"/><lb ed="R093" n="0429b06"/>即一切处。说亦随处而俱遍故。二随顺诸<persName>佛</persName>故。谓理 <lb ed="X" n="0470b04"/><lb ed="R093" n="0429b07"/>绝数量。道贵弘通。故三世诸<persName>佛</persName>。後後前前。转相随顺。 <lb ed="X" n="0470b05"/><lb ed="R093" n="0429b08"/>衍斯道于奕葉。觉兹生于化门。如日月灯之明明续 <lb ed="X" n="0470b06"/><lb ed="R093" n="0429b09"/>辉。威音王之声声接向。又方便品偈云。如三世诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0470b07"/><lb ed="R093" n="0429b10"/>说法之仪式。我今亦如是。说无分别法等。是知常恒 <lb ed="X" n="0470b08"/><lb ed="R093" n="0429b11"/>之说。说周三际。但随機器。说有始终三会之别。诸慈 <lb ed="X" n="0470b09"/><lb ed="R093" n="0429b12"/>悲者。就此弘通。令寻于此。识无尽義。如见朝曦。知周 <lb ed="X" n="0470b10"/><lb ed="R093" n="0429b13"/>天之景耀。以此一时即一切时。法亦随时而相融故。 <lb ed="X" n="0470b11"/><lb ed="R093" n="0429b14"/>三酬昔愿行故。谓根深果茂。源远流长。愿行既深。教 <lb ed="X" n="0470b12"/><lb ed="R093" n="0429b15"/>起亦大。如方便品偈云。我本立誓愿。欲令一切众。如 <lb ed="X" n="0470b13"/><lb ed="R093" n="0429b16"/>我等无异。如我昔所愿。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0470b1301" n="0470b1301"/><anchor xml:id="beg0470b1301" n="0470b1301"/>已<anchor xml:id="end0470b1301"/>满足。嘱累品云。我于 <lb ed="X" n="0470b14"/><lb ed="R093" n="0429b17"/>无量百千万亿阿僧祇劫。修习是难得阿耨多罗三 <lb ed="X" n="0470b15"/><lb ed="R093" n="0429b18"/>藐三菩提法。今以付嘱汝等。故知<persName>如来</persName>悲智双运。行 <lb ed="X" n="0470b16"/><lb ed="R093" n="0430a01"/>愿齐周。依彼廣大因力。演斯最妙法门。</p><p xml:id="pX33p0470b1616" cb:place="inline">四显本因性 <lb ed="X" n="0470b17"/><lb ed="R093" n="0430a02"/>故。良以众生。包性德而为体。依智海以为源。但以相 <lb ed="X" n="0470b18"/><lb ed="R093" n="0430a03"/>变体殊。情生智隔。今令知心合体。达本情亡。或开示 <lb ed="X" n="0470b19"/><lb ed="R093" n="0430a04"/>俾其知有。或修行教以悟入。如方便品云。云何名诸 <lb ed="X" n="0470b20"/><lb ed="R093" n="0430a05"/><persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。唯以一大事因缘故。出现于世。所谓欲令众 <lb ed="X" n="0470b21"/><lb ed="R093" n="0430a06"/>生开<persName>佛</persName>知见。乃至欲令众生入<persName>佛</persName>知见道等。是知宅 <lb ed="X" n="0470b22"/><lb ed="R093" n="0430a07"/>中宝藏。非智人而莫开。尘裡经卷。必净眼乃能破。为 <lb ed="X" n="0470b23"/><lb ed="R093" n="0430a08"/>此说经。不其然乎。</p><p xml:id="pX33p0470b2308" cb:place="inline">五彰极果德故。良以不证宝玉。谁 <lb ed="X" n="0470b24"/><lb ed="R093" n="0430a09"/>肯轻许连城。欲<g ref="#CB15081">策</g>真修。特为彰显果德。果德虽众。智 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0470c" n="0470c"/> <lb ed="X" n="0470c01"/><lb ed="R093" n="0430a10"/>为上首。故开章便云。诸<persName>佛</persName>智慧。甚深无量。其智慧门。 <lb ed="X" n="0470c02"/><lb ed="R093" n="0430a11"/>难解难入。又地涌品云。今欲显发宣示诸<persName>佛</persName>智慧。诸 <lb ed="X" n="0470c03"/><lb ed="R093" n="0430a12"/><persName>佛</persName>自在神通之力等。盖是擧果劝乐。为两门之大宗。 <lb ed="X" n="0470c04"/><lb ed="R093" n="0430a13"/>激疑导信。作正说之因起。乃至经终所说。仍为此焉。</p> <lb ed="X" n="0470c05"/><lb ed="R093" n="0430a14"/><p xml:id="pX33p0470c0501">六统会诸教故。谓非海无以纳流。有水尽皆朝宗。虽 <lb ed="X" n="0470c06"/><lb ed="R093" n="0430a15"/>花严圆极。犹有失照之光。唯法花都会。乃无不润之 <lb ed="X" n="0470c07"/><lb ed="R093" n="0430a16"/>雨。如地涌品云。始见我身。闻我所说。即皆信受。入如 <lb ed="X" n="0470c08"/><lb ed="R093" n="0430a17"/>来慧。除先修习学小乘者。我今亦令得闻是经。入于 <lb ed="X" n="0470c09"/><lb ed="R093" n="0430a18"/><persName>佛</persName>慧。况复但有闻法。无不成<persName>佛</persName>。一音经耳。终作勝缘。 <lb ed="X" n="0470c10"/><lb ed="R093" n="0430b01"/>是知不说法花。则诸教无归。此为统会。演兹妙门。</p><p xml:id="pX33p0470c1020" cb:place="inline">七 <lb ed="X" n="0470c11"/><lb ed="R093" n="0430b02"/>开权显实故。<g ref="#CB15470">粤</g>自智轮初现。高山蒙先照之光。穷子 <lb ed="X" n="0470c12"/><lb ed="R093" n="0430b03"/>复来。长者易珍绣之服。以权覆实。除粪甘心。执假障 <lb ed="X" n="0470c13"/><lb ed="R093" n="0430b04"/>真。怀珠驰走。不得斯经。无由通达实相。必资开显。乃 <lb ed="X" n="0470c14"/><lb ed="R093" n="0430b05"/>堪承受家珍。如法师品云。若未闻未解。未能修习是 <lb ed="X" n="0470c15"/><lb ed="R093" n="0430b06"/>经。当知是人。去菩提尙远。若得闻解思惟修习。必知 <lb ed="X" n="0470c16"/><lb ed="R093" n="0430b07"/>得近菩提。又云。此经开方便门。示真实相。则斯经之 <lb ed="X" n="0470c17"/><lb ed="R093" n="0430b08"/>所以必说者。端为此矣。</p><p xml:id="pX33p0470c1710" cb:place="inline">八破迹彰本故。夫净法界身 <lb ed="X" n="0470c18"/><lb ed="R093" n="0430b09"/>本无出没。为度众生。迹示去来。权顺无常之见。以迹 <lb ed="X" n="0470c19"/><lb ed="R093" n="0430b10"/>覆本。终显寂常之体。拂化归真。如寿量品云。<persName>如来</persName>见 <lb ed="X" n="0470c20"/><lb ed="R093" n="0430b11"/>诸众生。乐于小法。德薄垢重者。为是人说。我少出家。 <lb ed="X" n="0470c21"/><lb ed="R093" n="0430b12"/>得阿耨菩提。我实成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0470c2101" n="0470c2101"/><anchor xml:id="beg0470c2101" n="0470c2101"/>已<anchor xml:id="end0470c2101"/>来。久远若斯。又偈云。我见 <lb ed="X" n="0470c22"/><lb ed="R093" n="0430b13"/>诸众生。没在于苦恼。故不为现身。令其生渴仰。因其 <lb ed="X" n="0470c23"/><lb ed="R093" n="0430b14"/>心恋慕。乃出为说法。神通力如是等。盖以无常之迹 <lb ed="X" n="0470c24"/><lb ed="R093" n="0430b15"/>不除。终滞权宗。寂常之本不显。究无实用。为是破显。 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0471a" n="0471a"/> <lb ed="X" n="0471a01"/><lb ed="R093" n="0430b16"/>因兹敷扬。</p><p xml:id="pX33p0471a0105" cb:place="inline">九接引昔缘故。夫鱼子庵罗。二事因多果 <lb ed="X" n="0471a02"/><lb ed="R093" n="0430b17"/>少。菩萨发心。一般难进易退。故六心堕落。尘劫声闻。 <lb ed="X" n="0471a03"/><lb ed="R093" n="0430b18"/>大通结缘。小执覆种。如<persName>佛</persName>发身子迹云。我昔教汝志 <lb ed="X" n="0471a04"/><lb ed="R093" n="0431a01"/>愿<persName>佛</persName>道。汝今悉忘。又化城品云。我等为沙弥时。各各 <lb ed="X" n="0471a05"/><lb ed="R093" n="0431a02"/>教化无量百千万亿恒沙众生。从我闻法。为阿耨菩 <lb ed="X" n="0471a06"/><lb ed="R093" n="0431a03"/>提。于今有住声闻地者。是知不有宝所。终滞化城。指 <lb ed="X" n="0471a07"/><lb ed="R093" n="0431a04"/>示衣珠。端赖亲友。</p><p xml:id="pX33p0471a0708" cb:place="inline">十利益今後故。良以解行在躬。顿 <lb ed="X" n="0471a08"/><lb ed="R093" n="0431a05"/>圆<anchor xml:id="nkr_note_add_0471a0801" n="0471a0801"/><anchor xml:id="beg0471a0801" n="0471a0801"/>旷<anchor xml:id="end0471a0801"/>劫之果。见闻为种。渐陟一乘之阶。虽今後获益 <lb ed="X" n="0471a09"/><lb ed="R093" n="0431a06"/>不同。而远近成<persName>佛</persName>有分。如三周受记。二德分别。现在 <lb ed="X" n="0471a10"/><lb ed="R093" n="0431a07"/>之功勋。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0471a1001" n="0471a1001"/><anchor xml:id="beg0471a1001" n="0471a1001"/>已<anchor xml:id="end0471a1001"/>不虚。法师普记。随喜转闻。当来之证悟。 <lb ed="X" n="0471a11"/><lb ed="R093" n="0431a08"/>岂复有妄。至若四行流通。三番嘱累。是又至极悲心。 <lb ed="X" n="0471a12"/><lb ed="R093" n="0431a09"/>遐资末葉。为益良多。故尔宣说。</p><p xml:id="pX33p0471a1213" cb:place="inline">略述因起。有此十种。 <lb ed="X" n="0471a13"/><lb ed="R093" n="0431a10"/>细推教兴。義实无尽。</p> <lb ed="X" n="0471a14"/><lb ed="R093" n="0431a11"/><p xml:id="pX33p0471a1401">缘十義者。一圆满勝身故。夫真身寥廓。与法界合其 <lb ed="X" n="0471a15"/><lb ed="R093" n="0431a12"/>体。包罗无外。与万化齐其用。穷源莫二。执迹多端。一 <lb ed="X" n="0471a16"/><lb ed="R093" n="0431a13"/>身多身。经论异说。今经乃非真非应。而应而真。非一 <lb ed="X" n="0471a17"/><lb ed="R093" n="0431a14"/>非多。而多而一。非真非应者。迹示生灭故。本无去来 <lb ed="X" n="0471a18"/><lb ed="R093" n="0431a15"/>故。而应而真者。净土见烧故。劫尽不毁故。非一非多 <lb ed="X" n="0471a19"/><lb ed="R093" n="0431a16"/>者。分身诸<persName>佛</persName>在十方故。此土法主唯释迦故。而多而 <lb ed="X" n="0471a20"/><lb ed="R093" n="0431a17"/>一者。常在此处即他处故。远在他方恒住此故。如龙 <lb ed="X" n="0471a21"/><lb ed="R093" n="0431a18"/>女赞<persName>佛</persName>偈云。深达罪福相。遍照于十方。微妙净法身 <lb ed="X" n="0471a22"/><lb ed="R093" n="0431b01"/>具相三十二。又寿量品<persName>佛</persName>自述云。我常在此说法教 <lb ed="X" n="0471a23"/><lb ed="R093" n="0431b02"/>化。亦于馀处导利众生等。是知真应一多。各随機见。 <lb ed="X" n="0471a24"/><lb ed="R093" n="0431b03"/>是非是義。总属妄情。互夺则真应两亡。一多俱泯。交 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0471b" n="0471b"/> <lb ed="X" n="0471b01"/><lb ed="R093" n="0431b04"/>成则一多俱在。真应双存。非此妙身。讵阐玄理。诸缘 <lb ed="X" n="0471b02"/><lb ed="R093" n="0431b05"/>之中。此缘尤要。花严十身。避繁不会。</p><p xml:id="pX33p0471b0215" cb:place="inline">二成就勝智故 <lb ed="X" n="0471b03"/><lb ed="R093" n="0431b06"/>良以法无定相。機有多根。因根授教。非智刃而难闢 <lb ed="X" n="0471b04"/><lb ed="R093" n="0431b07"/>情关。指体投機。唯慧锋而可断疑网。但经论异说。开 <lb ed="X" n="0471b05"/><lb ed="R093" n="0431b08"/>合不同。今依圆融之教。略明有四。一权智。随他意故。 <lb ed="X" n="0471b06"/><lb ed="R093" n="0431b09"/>二实智。随自意故。三双即。随他意时常随自。随自意 <lb ed="X" n="0471b07"/><lb ed="R093" n="0431b10"/>时常随他故。四俱泯。随他意时便非自。随自意时便 <lb ed="X" n="0471b08"/><lb ed="R093" n="0431b11"/>非他故。此四无碍。擧一全收。即同花严无障碍法界 <lb ed="X" n="0471b09"/><lb ed="R093" n="0431b12"/>之智。如方便品云。<persName>如来</persName>知见。廣大深远等。实也。又云 <lb ed="X" n="0471b10"/><lb ed="R093" n="0431b13"/><persName>如来</persName>能种种分别。巧说诸法等。权也。不须复说等。俱 <lb ed="X" n="0471b11"/><lb ed="R093" n="0431b14"/>泯也。唯<persName>佛</persName>究尽等。双即也。尽思不知等。擧一全收也。 <lb ed="X" n="0471b12"/><lb ed="R093" n="0431b15"/>是知不具此智。莫契圆宗。欲畅玄理。要知智缘。</p><p xml:id="pX33p0471b1219" cb:place="inline">三具 <lb ed="X" n="0471b13"/><lb ed="R093" n="0431b16"/>足勝辩故。盖川有珠而不枯。山有玉而增润。故妙智 <lb ed="X" n="0471b14"/><lb ed="R093" n="0431b17"/>充内。勝辩发外。准诸经略分四种。一法。二词。三義。四 <lb ed="X" n="0471b15"/><lb ed="R093" n="0431b18"/>乐说。義见序分辩才疏中。又花严九地。各开十种。共 <lb ed="X" n="0471b16"/><lb ed="R093" n="0432a01"/>为四十辩才。况<persName>如来</persName>真穷惑尽。证极情亡。皎性空之 <lb ed="X" n="0471b17"/><lb ed="R093" n="0432a02"/>满月。顿落百川。湛智海之澄波。虚含万象。自应口泻 <lb ed="X" n="0471b18"/><lb ed="R093" n="0432a03"/>悬河。舌流洪海。今以无尽之辩。略演无尽之宗。所谓 <lb ed="X" n="0471b19"/><lb ed="R093" n="0432a04"/>能与一切众生。大乘之法者。以此。四依勝三昧故。夫 <lb ed="X" n="0471b20"/><lb ed="R093" n="0432a05"/>动静唯物。圣岂然乎。示轨後徒。明将有说。必须静鉴 <lb ed="X" n="0471b21"/><lb ed="R093" n="0432a06"/>前理。从定起而发言。故诸经多明。入定。亦各有所表。 <lb ed="X" n="0471b22"/><lb ed="R093" n="0432a07"/>今经所依者。乃无量義处三昧。如发起序初。说无量 <lb ed="X" n="0471b23"/><lb ed="R093" n="0432a08"/>義经<anchor xml:id="nkr_note_add_0471b2301" n="0471b2301"/><anchor xml:id="beg0471b2301" n="0471b2301"/>已<anchor xml:id="end0471b2301"/>。即入无量義处三昧是也。盖以无量義者。从 <lb ed="X" n="0471b24"/><lb ed="R093" n="0432a09"/>一法生。不有一法。则多義无根。不有多義。则一法无 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0471c" n="0471c"/> <lb ed="X" n="0471c01"/><lb ed="R093" n="0432a10"/>实。今将演一法。故入定而观多義。</p><p xml:id="pX33p0471c0114" cb:place="inline">五依大神变故。夫 <lb ed="X" n="0471c02"/><lb ed="R093" n="0432a11"/>法性寂寥。本无诸相。无相之相。不碍繁<anchor xml:id="nkr_note_add_0471c0201" n="0471c0201"/><anchor xml:id="beg0471c0201" n="0471c0201"/>兴<anchor xml:id="end0471c0201"/>。起教多端。 <lb ed="X" n="0471c03"/><lb ed="R093" n="0432a12"/>相非一种。或放光动地。或华雨香雲。准诸经将说。多 <lb ed="X" n="0471c04"/><lb ed="R093" n="0432a13"/>先放光。通表智光以被物故。若别就本经。至文当知。 <lb ed="X" n="0471c05"/><lb ed="R093" n="0432a14"/>至若雨花动地。诸经多在说後。但是庆闻。今经虽为 <lb ed="X" n="0471c06"/><lb ed="R093" n="0432a15"/>庆前。亦兼启後。故为教缘。准後集分身。来妙音。亦皆 <lb ed="X" n="0471c07"/><lb ed="R093" n="0432a16"/>放光。盖是当品别缘。无关全经。</p><p xml:id="pX33p0471c0713" cb:place="inline">六发起有人故。谓法 <lb ed="X" n="0471c08"/><lb ed="R093" n="0432a17"/>不孤起。仗境方兴。若约慈悲弘深。亦有无问自说。今 <lb ed="X" n="0471c09"/><lb ed="R093" n="0432a18"/>示妙法尊极。要须待人发端。初心识昧。无能导源。故 <lb ed="X" n="0471c10"/><lb ed="R093" n="0432b01"/>今经前後两门。皆以弥勒发起。意显補处尙疑。令知 <lb ed="X" n="0471c11"/><lb ed="R093" n="0432b02"/>尊重。迹门以文殊答问者。表一乘实相。唯智可通。本 <lb ed="X" n="0471c12"/><lb ed="R093" n="0432b03"/>门以<persName>如来</persName>自答者。表<persName>佛</persName>地远本。非证莫知。是知不缘 <lb ed="X" n="0471c13"/><lb ed="R093" n="0432b04"/>斯擧。正说无由。喜得及时应节。有人觑破。</p><p xml:id="pX33p0471c1317" cb:place="inline">七助化有 <lb ed="X" n="0471c14"/><lb ed="R093" n="0432b05"/>伴故。谓孤树无以成林。一音不能为乐。高低分列。要 <lb ed="X" n="0471c15"/><lb ed="R093" n="0432b06"/>在种类繁生。接拍成音。还他作家一会。故凡法主临 <lb ed="X" n="0471c16"/><lb ed="R093" n="0432b07"/>筵。必有贤圣匡助。今依斯经。化伴有二。一密。二显。密 <lb ed="X" n="0471c17"/><lb ed="R093" n="0432b08"/>中复三。一菩萨。二声闻。三杂众。菩萨密者。如文殊等 <lb ed="X" n="0471c18"/><lb ed="R093" n="0432b09"/>久成<persName>佛</persName>果。示居因门。声闻密者。如满慈等内秘实德。 <lb ed="X" n="0471c19"/><lb ed="R093" n="0432b10"/>外现权相。杂众密者。如八部等圣贤寄位。护法为心。 <lb ed="X" n="0471c20"/><lb ed="R093" n="0432b11"/>显中唯二。一果人。二因人。果人显者。如过去多宝。十 <lb ed="X" n="0471c21"/><lb ed="R093" n="0432b12"/>方分身。尙为法来。因人显者。如他方菩萨。地涌开士。 <lb ed="X" n="0471c22"/><lb ed="R093" n="0432b13"/>亦因经集。是虽龙蛇混杂。凡圣交参。真为玉振金声。 <lb ed="X" n="0471c23"/><lb ed="R093" n="0432b14"/>雲龙风虎。盖以大教当兴。奇缘斯遇。</p><p xml:id="pX33p0471c2315" cb:place="inline">八受法有機故。 <lb ed="X" n="0471c24"/><lb ed="R093" n="0432b15"/>夫子期云丧。伯牙绝絃。若法无听者。岂当有说。况夫 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0472a" n="0472a"/> <lb ed="X" n="0472a01"/><lb ed="R093" n="0432b16"/>因材而笃。天之生物尙然。缘機授益。<persName>佛</persName>之说法亦尔。 <lb ed="X" n="0472a02"/><lb ed="R093" n="0432b17"/>今依此经。众分四种。一发起。二影响。三当機。四结缘。 <lb ed="X" n="0472a03"/><lb ed="R093" n="0432b18"/>義于序分四众围绕处释。然发起影响。分属上二。唯 <lb ed="X" n="0472a04"/><lb ed="R093" n="0433a01"/>当機结缘二众。可当此缘。问。淸凉以当機为因。今何 <lb ed="X" n="0472a05"/><lb ed="R093" n="0433a02"/>不尔。答。彼取因機感<persName>佛</persName>。此约缘機成说。各是一理。勿 <lb ed="X" n="0472a06"/><lb ed="R093" n="0433a03"/>强雷同。</p><p xml:id="pX33p0472a0604" cb:place="inline">九缘合有处故。夫智穷真际。能所两亡。假说 <lb ed="X" n="0472a07"/><lb ed="R093" n="0433a04"/>依真。而非国土。然真非事外。不壞所依。故一代所说。 <lb ed="X" n="0472a08"/><lb ed="R093" n="0433a05"/>各有其处。托事表法。亦自不同。今经城依王舍。表此 <lb ed="X" n="0472a09"/><lb ed="R093" n="0433a06"/>法为群生所依。山分五穴。表此经为五教所归。圣灵 <lb ed="X" n="0472a10"/><lb ed="R093" n="0433a07"/>所居。示非凡境。粗妙异见。实显难思。至若土田三变。 <lb ed="X" n="0472a11"/><lb ed="R093" n="0433a08"/>自他染净以互融。多千地涌。一多廣狭而无碍。大火 <lb ed="X" n="0472a12"/><lb ed="R093" n="0433a09"/>所烧。隐显俱成。净土不毁。成壞何分。特假勝妙之区。 <lb ed="X" n="0472a13"/><lb ed="R093" n="0433a10"/>用开圆极之教。花严十处。亦可旁通。详在悬谈。避繁 <lb ed="X" n="0472a14"/><lb ed="R093" n="0433a11"/>不录。</p><p xml:id="pX33p0472a1403" cb:place="inline">十际会有时故。夫心冥至道。浑一古今。法界无 <lb ed="X" n="0472a15"/><lb ed="R093" n="0433a12"/>生。本亡时分。但以非生现生。非灭现灭。生灭既分始 <lb ed="X" n="0472a16"/><lb ed="R093" n="0433a13"/>终。中间寧无前後。虽有前後。亦复俱融。故教仪时分 <lb ed="X" n="0472a17"/><lb ed="R093" n="0433a14"/>有二。一别。二通。别中有三。一日出先照时。为圆顿大 <lb ed="X" n="0472a18"/><lb ed="R093" n="0433a15"/>根众生。转无上根本法轮。二日陞转照时。为下中上 <lb ed="X" n="0472a19"/><lb ed="R093" n="0433a16"/>三类众生。转从本起末法轮。三日没还照时。为上上 <lb ed="X" n="0472a20"/><lb ed="R093" n="0433a17"/>根众生。转摄末归本法轮。今经乃还照时说也。通中 <lb ed="X" n="0472a21"/><lb ed="R093" n="0433a18"/>有十。廣如彼说。今依本经。略显无碍。如日月灯明说 <lb ed="X" n="0472a22"/><lb ed="R093" n="0433b01"/>法花经。满六十小劫。而诸大众谓如食顷。地涌菩萨 <lb ed="X" n="0472a23"/><lb ed="R093" n="0433b02"/>涌现礼赞。经五十小劫。而诸大众谓如半日。是知无 <lb ed="X" n="0472a24"/><lb ed="R093" n="0433b03"/>涯之说。念劫圆融。岂真久默斯要。临终方谈者哉。然 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0472b" n="0472b"/> <lb ed="X" n="0472b01"/><lb ed="R093" n="0433b04"/>不有别时。无以彰建化之分齐。不有通时。无以显圆 <lb ed="X" n="0472b02"/><lb ed="R093" n="0433b05"/>理之深玄。时之为缘。亦大矣哉。</p><p xml:id="pX33p0472b0213" cb:place="inline">夫因既无尽。缘亦应 <lb ed="X" n="0472b03"/><lb ed="R093" n="0433b06"/>尔。略具此十。以显难思。教起因缘竟。</p> <lb ed="X" n="0472b04"/><lb ed="R093" n="0433b07"/><p xml:id="pX33p0472b0401">△二藏乘分摄。</p> <lb ed="X" n="0472b05"/><lb ed="R093" n="0433b08"/><p xml:id="pX33p0472b0501">第二藏乘分摄者。谓<persName>如来</persName>一代圣教。约总相含摄。有 <lb ed="X" n="0472b06"/><lb ed="R093" n="0433b09"/>三藏。有二藏。约修证权实。有三乘。有五乘。约品类详 <lb ed="X" n="0472b07"/><lb ed="R093" n="0433b10"/>分。有九分。有十二分。应知此经。于诸彼彼法中。各何 <lb ed="X" n="0472b08"/><lb ed="R093" n="0433b11"/>摄属。故次第明之。</p> <lb ed="X" n="0472b09"/><lb ed="R093" n="0433b12"/><p xml:id="pX33p0472b0901">言三藏者。一修多罗藏。二毘奈耶藏。三阿毘达摩藏。 <lb ed="X" n="0472b10"/><lb ed="R093" n="0433b13"/>修多罗。亦名修姤路。亦名素呾<g ref="#CB15274">缆</g>。盖梵音楚夏不同。 <lb ed="X" n="0472b11"/><lb ed="R093" n="0433b14"/>此翻契经。或翻为线。按五印土呼线。席经。井索。圣教。 <lb ed="X" n="0472b12"/><lb ed="R093" n="0433b15"/>此曰修多罗。若尔应翻圣教。古德见此方圣教称经。 <lb ed="X" n="0472b13"/><lb ed="R093" n="0433b16"/>故分取席经代之。既顺此方。亦不失彼圣教之義。不 <lb ed="X" n="0472b14"/><lb ed="R093" n="0433b17"/>取席者。此方不贵故。别指彼物故。线索亦尔。但借義 <lb ed="X" n="0472b15"/><lb ed="R093" n="0433b18"/>助名。加以契字。谓契理合機之经。依主受名也。经有 <lb ed="X" n="0472b16"/><lb ed="R093" n="0434a01"/>多義。如杂心五義等。见花严悬谈。虽有多義。不出贯 <lb ed="X" n="0472b17"/><lb ed="R093" n="0434a02"/>摄。如<persName>佛</persName>地论云。能贯能摄。故名为经。以<persName>佛</persName>圣教。贯穿 <lb ed="X" n="0472b18"/><lb ed="R093" n="0434a03"/>摄持所应说義。所化生故。正诠定学。兼通戒慧。</p> <lb ed="X" n="0472b19"/><lb ed="R093" n="0434a04"/><p xml:id="pX33p0472b1901">毘奈耶。亦名毘尼。盖梵音详略不同。此翻调伏。谓调 <lb ed="X" n="0472b20"/><lb ed="R093" n="0434a05"/>练三业。制伏过非。调练通于止作。制伏唯明止恶。就 <lb ed="X" n="0472b21"/><lb ed="R093" n="0434a06"/>所诠之行彰名。又毘尼。或翻为灭。谓灭业非。灭烦恼。 <lb ed="X" n="0472b22"/><lb ed="R093" n="0434a07"/>得灭果故。此从功能彰名。亦名波罗提木叉。此翻别 <lb ed="X" n="0472b23"/><lb ed="R093" n="0434a08"/>解脱。拣异道共。及定共故。又三业七支。各别防非故。 <lb ed="X" n="0472b24"/><lb ed="R093" n="0434a09"/>此从因得名。亦可言果。以解脱即果故。亦翻随顺解 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0472c" n="0472c"/> <lb ed="X" n="0472c01"/><lb ed="R093" n="0434a10"/>脱。谓随顺有为无为二解脱果故。此从果得名。亦可 <lb ed="X" n="0472c02"/><lb ed="R093" n="0434a11"/>言因。以随顺即因故。或名尸罗。具云翅怛罗。此云淸 <lb ed="X" n="0472c03"/><lb ed="R093" n="0434a12"/>凉。谓離热恼因。得淸凉果故。则是双从因果得名。正 <lb ed="X" n="0472c04"/><lb ed="R093" n="0434a13"/>诠戒学。亦兼定慧。</p> <lb ed="X" n="0472c05"/><lb ed="R093" n="0434a14"/><p xml:id="pX33p0472c0501">阿毘达摩。亦名阿毘昙。亦梵音详略之异。此翻对法。 <lb ed="X" n="0472c06"/><lb ed="R093" n="0434a15"/>法有二种。一勝義法。谓涅槃。是善是常。故名为勝。二 <lb ed="X" n="0472c07"/><lb ed="R093" n="0434a16"/>法相法。通四圣谛。世出世异及因果异。故名为相。对 <lb ed="X" n="0472c08"/><lb ed="R093" n="0434a17"/>亦有二。一者对向。向前涅槃。二者对观。观前四谛。其 <lb ed="X" n="0472c09"/><lb ed="R093" n="0434a18"/>能对者。皆无漏净慧。及相应心所等。由对果对境。分 <lb ed="X" n="0472c10"/><lb ed="R093" n="0434b01"/>二对名。旧译为无比法。以无漏净慧最为勝故。此则 <lb ed="X" n="0472c11"/><lb ed="R093" n="0434b02"/>唯依能对立名。亦名优波提舍。此云论议。谓问答辩 <lb ed="X" n="0472c12"/><lb ed="R093" n="0434b03"/>论。议邪正故。亦名摩怛理迦。此云本母。谓以教与義 <lb ed="X" n="0472c13"/><lb ed="R093" n="0434b04"/>为本为母。生解行故。正诠慧学。兼亦摄二。</p> <lb ed="X" n="0472c14"/><lb ed="R093" n="0434b05"/><p xml:id="pX33p0472c1401">此三云何名藏。以含摄故。今经何所摄属。正属经藏。 <lb ed="X" n="0472c15"/><lb ed="R093" n="0434b06"/>以诸<persName>佛</persName>心法。非定莫契。定後方说。即其证也。若以此 <lb ed="X" n="0472c16"/><lb ed="R093" n="0434b07"/>摄彼。亦兼律论。以四安乐行。即同戒故。文殊智积等 <lb ed="X" n="0472c17"/><lb ed="R093" n="0434b08"/>有论议故。</p> <lb ed="X" n="0472c18"/><lb ed="R093" n="0434b09"/><p xml:id="pX33p0472c1801">言二藏者。一声闻藏。二菩萨藏。即前三藏。诠示声闻 <lb ed="X" n="0472c19"/><lb ed="R093" n="0434b10"/>理行果故。名声闻藏。诠示菩萨理行果故。名菩萨藏 <lb ed="X" n="0472c20"/><lb ed="R093" n="0434b11"/>不开辟支者。以辟支多不借教。出无<persName>佛</persName>世。<persName>佛</persName>在世时。 <lb ed="X" n="0472c21"/><lb ed="R093" n="0434b12"/>摄属声闻。以与声闻理果同故。若约教行别者。亦可 <lb ed="X" n="0472c22"/><lb ed="R093" n="0434b13"/>开三乘为三藏。但古多不开。今亦应尔。若明摄属者。 <lb ed="X" n="0472c23"/><lb ed="R093" n="0434b14"/>此经属菩萨藏摄。以经中虽存二乘之名。不取声闻 <lb ed="X" n="0472c24"/><lb ed="R093" n="0434b15"/>理行果故。如方便品云。诸<persName>佛</persName>语无异。唯一无二乘。又 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0473a" n="0473a"/> <lb ed="X" n="0473a01"/><lb ed="R093" n="0434b16"/>云。但以一乘道。教化诸菩萨。无声闻弟子等。若更分 <lb ed="X" n="0473a02"/><lb ed="R093" n="0434b17"/>权实。唯菩萨藏实一分摄。权所不摄。如法师品云。菩 <lb ed="X" n="0473a03"/><lb ed="R093" n="0434b18"/>萨未闻未解。未能修习是法花经。去阿耨菩提尙远 <lb ed="X" n="0473a04"/><lb ed="R093" n="0435a01"/>是也。若此摄彼。亦可通收。以圆教包含无量乘故。</p> <lb ed="X" n="0473a05"/><lb ed="R093" n="0435a02"/><p xml:id="pX33p0473a0501">言三乘者。一声闻乘。依四谛法。慇勤精进。欲速出三 <lb ed="X" n="0473a06"/><lb ed="R093" n="0435a03"/>界。自求涅槃。如羊车。二辟支乘。依因缘法。慇勤精进。 <lb ed="X" n="0473a07"/><lb ed="R093" n="0435a04"/>求自然慧。乐独善寂。深知诸法因缘。如鹿车。三大乘。 <lb ed="X" n="0473a08"/><lb ed="R093" n="0435a05"/>对上二小乘为言。亦名菩萨乘。依六度法。勤修精进。 <lb ed="X" n="0473a09"/><lb ed="R093" n="0435a06"/>求一切智等。利益天人。度脱一切。如牛车。然有权有 <lb ed="X" n="0473a10"/><lb ed="R093" n="0435a07"/>实。若住相之行。因果历别。则名为权。若从性起修。因 <lb ed="X" n="0473a11"/><lb ed="R093" n="0435a08"/>果赅彻。则名为实。若明摄属者。此经属菩萨乘摄。以 <lb ed="X" n="0473a12"/><lb ed="R093" n="0435a09"/>授记文中。俱有经劫行因之语故。又唯实一分摄。以 <lb ed="X" n="0473a13"/><lb ed="R093" n="0435a10"/>是悟後之修。修即无修故。不属馀二。其義可知。</p> <lb ed="X" n="0473a14"/><lb ed="R093" n="0435a11"/><p xml:id="pX33p0473a1401">言五乘者。一人天乘。依戒善禅定之法。求下界五欲。 <lb ed="X" n="0473a15"/><lb ed="R093" n="0435a12"/>及上界净妙之乐。如最小之车<note place="inline">火宅喩云。乃至不与最小一车。犹不虚妄。 <lb ed="X" n="0473a16"/><lb ed="R093" n="0435a13"/>盖指此也</note>。二三四。即上三乘。五<persName>佛</persName>乘。依万行因。花严一乘 <lb ed="X" n="0473a17"/><lb ed="R093" n="0435a14"/>道果。如大白牛车。若明摄属者。此经属<persName>佛</persName>乘摄。文云。 <lb ed="X" n="0473a18"/><lb ed="R093" n="0435a15"/><persName>佛</persName>以种种因缘。譬喩言词。演说诸法。是法皆为一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0473a19"/><lb ed="R093" n="0435a16"/>乘故。是则会权归实。捨因从果。尙不属于菩萨。况馀 <lb ed="X" n="0473a20"/><lb ed="R093" n="0435a17"/>乘乎。若此摄彼。虽人天不遗。以微因小善。皆当成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0473a21"/><lb ed="R093" n="0435a18"/>故。馀可思知。</p> <lb ed="X" n="0473a22"/><lb ed="R093" n="0435b01"/><p xml:id="pX33p0473a2201">言九分及十二分者。通论圣教有十二分。一修多罗。 <lb ed="X" n="0473a23"/><lb ed="R093" n="0435b02"/>此云契经<note place="inline">问。此与三藏中修多罗。有何差别。答。淸凉云。若十二部中修多罗。则通十一部。及三 <lb ed="X" n="0473a24"/><lb ed="R093" n="0435b03"/>藏。若三藏中修多罗。唯通十二分。不通二藏。二藏之中。有契合者。自属十二分中修多罗耳。然此義极难分辩。 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0473b" n="0473b"/> <lb ed="X" n="0473b01"/><lb ed="R093" n="0435b04"/>会玄虽释。学者仍迷。今以私意释之。盖淸凉以十二分中。凡有诠定一类。总名修多罗藏。诠戒一类。总名毘奈 <lb ed="X" n="0473b02"/><lb ed="R093" n="0435b05"/>藏慧诠一耶。类。总名阿毘达摩藏。故三藏中修多罗。唯通十二分。不通二藏。又以十一分及三藏中正文之外。 <lb ed="X" n="0473b03"/><lb ed="R093" n="0435b06"/>馀有前後相承。贯穿契合等義。别为修多罗分。故十二分中修多罗。通十一分及三藏。私释如是。俟高明者更 <lb ed="X" n="0473b04"/><lb ed="R093" n="0435b07"/>辩之</note>。二祗夜。此云重颂<note place="inline">重颂长行所说義故</note>。三和伽罗那。此云授 <lb ed="X" n="0473b05"/><lb ed="R093" n="0435b08"/>记<note place="inline">说授记成<persName>佛</persName>事故</note>。四伽陀。此云孤起颂<note place="inline">非长行義。孤然成颂故</note>。五优 <lb ed="X" n="0473b06"/><lb ed="R093" n="0435b09"/>陀那。此云自说<note place="inline">不因请间。自宣说故</note>。六尼陀那。此云因缘<note place="inline">因请缘事 <lb ed="X" n="0473b07"/><lb ed="R093" n="0435b10"/>方乃说故</note>。七阿波陀那。此云譬喩<note place="inline">法義幽微。比类发明故</note>。八伊帝目 <lb ed="X" n="0473b08"/><lb ed="R093" n="0435b11"/>多伽。此云本事<note place="inline">说<persName>佛</persName>及弟子。往昔所行故</note>。九阇陀伽。此云本生<note place="inline">说<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0473b09"/><lb ed="R093" n="0435b12"/>及弟子。往昔受生故</note>。十毘<persName>佛</persName>略。此云方廣<note place="inline">谈理方正。显義廣博故</note>。十一阿 <lb ed="X" n="0473b10"/><lb ed="R093" n="0435b13"/>浮陀达摩。此云未曾有<note place="inline">法体异常。妙用稀有故</note>。十二优波提舍。 <lb ed="X" n="0473b11"/><lb ed="R093" n="0435b14"/>此云论议<note place="inline">问答辩论。议正理故</note>。孤山颂曰。长行重颂幷授记。孤 <lb ed="X" n="0473b12"/><lb ed="R093" n="0435b15"/>起无问而自说。因缘譬喩及本事。本生方廣未曾有。 <lb ed="X" n="0473b13"/><lb ed="R093" n="0435b16"/>论议俱成十二名。廣如大论三十三。</p> <lb ed="X" n="0473b14"/><lb ed="R093" n="0435b17"/><p xml:id="pX33p0473b1401">准本经小乘唯九部。古德释云。小乘谈理狭隘。不言 <lb ed="X" n="0473b15"/><lb ed="R093" n="0435b18"/>成<persName>佛</persName>。请问方说。故无方廣授记自说之三。據智论大 <lb ed="X" n="0473b16"/><lb ed="R093" n="0436a01"/>乘亦唯九部。古德释云。大乘多直显。故无因缘譬喩 <lb ed="X" n="0473b17"/><lb ed="R093" n="0436a02"/>论议之三。此约大旨局论。若以细義合会。亦可俱通。 <lb ed="X" n="0473b18"/><lb ed="R093" n="0436a03"/>馀经俱通。非急不论。若今经中。如身子三请之後。如 <lb ed="X" n="0473b19"/><lb ed="R093" n="0436a04"/>来诫听许说。乃至赞法劝信等一类之文。则是契经。 <lb ed="X" n="0473b20"/><lb ed="R093" n="0436a05"/>三周获益等。则是授记。是乘微妙。淸净第一。无量亿 <lb ed="X" n="0473b21"/><lb ed="R093" n="0436a06"/>千。诸力解脱。禅定智慧。及<persName>佛</persName>馀法。令诸子等。常得遊 <lb ed="X" n="0473b22"/><lb ed="R093" n="0436a07"/>戏等。则是方廣。放光现瑞。雲集分身等。则是未有。出 <lb ed="X" n="0473b23"/><lb ed="R093" n="0436a08"/>定歎德。则是自说。身子三请。则是因缘。昔为不轻等 <lb ed="X" n="0473b24"/><lb ed="R093" n="0436a09"/>则是本事。喜见转生净德王家。则是本生。深达罪福 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0473c" n="0473c"/> <lb ed="X" n="0473c01"/><lb ed="R093" n="0436a10"/>相等。则是孤起。智积文殊。论说妙法。则是论议。火宅 <lb ed="X" n="0473c02"/><lb ed="R093" n="0436a11"/>穷子等。则是譬喩。重颂在文可知。</p> <lb ed="X" n="0473c03"/><lb ed="R093" n="0436a12"/><p xml:id="pX33p0473c0301">若正明摄属者。此经属方廣。授记。重颂。未有。四分所 <lb ed="X" n="0473c04"/><lb ed="R093" n="0436a13"/>摄<note place="inline">以显理处多是方廣。获益处多是授记。说偈处多是重颂。现相处多是未有故</note>。馀但少分。 <lb ed="X" n="0473c05"/><lb ed="R093" n="0436a14"/>不得名摄<note place="inline">问。契经居多。何非彼摄。答。藏中契经。<anchor xml:id="nkr_note_add_0473c0501" n="0473c0501"/><anchor xml:id="beg0473c0501" n="0473c0501"/>已<anchor xml:id="end0473c0501"/>全摄故。分中契经。此但少分</note>。藏乘分 <lb ed="X" n="0473c06"/><lb ed="R093" n="0436a15"/>摄竟。</p> <lb ed="X" n="0473c07"/><lb ed="R093" n="0436a16"/><p xml:id="pX33p0473c0701">△三能被教義。</p> <lb ed="X" n="0473c08"/><lb ed="R093" n="0436a17"/><p xml:id="pX33p0473c0801">第三能被教義者。谓教海冲深。法雲瀰漫。智光无际。 <lb ed="X" n="0473c09"/><lb ed="R093" n="0436a18"/>妙辩莫穷。以无言之言。诠言绝之理。运无变之变。应 <lb ed="X" n="0473c10"/><lb ed="R093" n="0436b01"/>变熊之機。機差教殊。类分多种。亦有不分。得少失多。 <lb ed="X" n="0473c11"/><lb ed="R093" n="0436b02"/>今将有分。略开三章。一约宗分教。二约论辩義。三会 <lb ed="X" n="0473c12"/><lb ed="R093" n="0436b03"/>通浅深。</p> <lb ed="X" n="0473c13"/><lb ed="R093" n="0436b04"/><p xml:id="pX33p0473c1301">言约宗分教者。谓西域东夏。弘阐之流。于一代圣言。 <lb ed="X" n="0473c14"/><lb ed="R093" n="0436b05"/>或合为一教。或开为二三。再开之而至四五。人兼缁 <lb ed="X" n="0473c15"/><lb ed="R093" n="0436b06"/>素。凡有一十八家。甲顺乙违。难尽他宗。事精理备。无 <lb ed="X" n="0473c16"/><lb ed="R093" n="0436b07"/>越贤首。因依贤宗诸祖。略述五教。</p> <lb ed="X" n="0473c17"/><lb ed="R093" n="0436b08"/><p xml:id="pX33p0473c1701">一小乘教。亦名愚法二乘教。异大乘故。逐機设故。随 <lb ed="X" n="0473c18"/><lb ed="R093" n="0436b09"/>他语故。说诸法数一向差别。以其拣邪正。辩圣凡。明 <lb ed="X" n="0473c19"/><lb ed="R093" n="0436b10"/>因果。分欣厌。然其所说法数。唯七十五。但说人空。不 <lb ed="X" n="0473c20"/><lb ed="R093" n="0436b11"/>明法空。纵说法空。少不明显。唯依六识三毒。建立染 <lb ed="X" n="0473c21"/><lb ed="R093" n="0436b12"/>净根本。未尽法源。故多诤论。</p> <lb ed="X" n="0473c22"/><lb ed="R093" n="0436b13"/><p xml:id="pX33p0473c2201">二大乘始教。亦名分教。但明诸法皆空。未尽大乘法 <lb ed="X" n="0473c23"/><lb ed="R093" n="0436b14"/>理。故名为始。但明一切法相。有成<persName>佛</persName>有不成<persName>佛</persName>。故名 <lb ed="X" n="0473c24"/><lb ed="R093" n="0436b15"/>为分。廣谈法相。少及法性。其所云性。亦是相数。说有 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0474a" n="0474a"/> <lb ed="X" n="0474a01"/><lb ed="R093" n="0436b16"/>百法。抉择分明。故少诤论。</p> <lb ed="X" n="0474a02"/><lb ed="R093" n="0436b17"/><p xml:id="pX33p0474a0201">三终教。亦名实教。谓明缘起无性。一切皆如。定性二 <lb ed="X" n="0474a03"/><lb ed="R093" n="0436b18"/>乘。无性阐提。悉当成<persName>佛</persName>。方尽大乘至极之说。故名为 <lb ed="X" n="0474a04"/><lb ed="R093" n="0437a01"/>终。以称实理。故名为实。多谈法性。少及法相。其所云 <lb ed="X" n="0474a05"/><lb ed="R093" n="0437a02"/>相。亦会归性。尽大乘说。故无诤论。</p> <lb ed="X" n="0474a06"/><lb ed="R093" n="0437a03"/><p xml:id="pX33p0474a0601">四一乘顿教。但一念不生。即名为<persName>佛</persName>。不依地位渐次 <lb ed="X" n="0474a07"/><lb ed="R093" n="0437a04"/>而说。如思益经云。得诸法正性者。不从一地至于一 <lb ed="X" n="0474a08"/><lb ed="R093" n="0437a05"/>地。楞伽经云。初地即为八。乃至无所有何次等。既不 <lb ed="X" n="0474a09"/><lb ed="R093" n="0437a06"/>同前渐次修行。又不同後圆融具德。故立名顿。总不 <lb ed="X" n="0474a10"/><lb ed="R093" n="0437a07"/>说法相。唯辩真性。一切所有。唯是妄想。一切法界。唯 <lb ed="X" n="0474a11"/><lb ed="R093" n="0437a08"/>是绝言。五法<note place="inline">名。相。妄想。正智。如如</note>三自性<note place="inline">缘起妄想。成</note>皆空。八识二 <lb ed="X" n="0474a12"/><lb ed="R093" n="0437a09"/>无我俱遣。诃教劝離。毁相泯心。生心即妄。不生即<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0474a13"/><lb ed="R093" n="0437a10"/>亦无<persName>佛</persName>无不<persName>佛</persName>。无生无不生。如净名默住等。别为一 <lb ed="X" n="0474a14"/><lb ed="R093" n="0437a11"/>类離念機故。亦为对治空有俱存。三种著相人故。</p> <lb ed="X" n="0474a15"/><lb ed="R093" n="0437a12"/><p xml:id="pX33p0474a1501">五圆教。统该前四。圆满具足。一位即一切位。一切位 <lb ed="X" n="0474a16"/><lb ed="R093" n="0437a13"/>即一位。十信满心。即摄五位成<persName>等正觉</persName>。故名为圆。所 <lb ed="X" n="0474a17"/><lb ed="R093" n="0437a14"/>说唯是无尽法界。性海圆融。缘起无碍。相即相入。如 <lb ed="X" n="0474a18"/><lb ed="R093" n="0437a15"/>因陀罗网。褈褈无际。微细相容。主伴无尽。十十法门。 <lb ed="X" n="0474a19"/><lb ed="R093" n="0437a16"/>各摄法界。</p> <lb ed="X" n="0474a20"/><lb ed="R093" n="0437a17"/><p xml:id="pX33p0474a2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0474a2001" n="0474a2001"/><anchor xml:id="beg0474a2001" n="0474a2001"/>已<anchor xml:id="end0474a2001"/>上略出名義。令知大端。若廣辩所诠。及断证分齐。 <lb ed="X" n="0474a21"/><lb ed="R093" n="0437a18"/>具如花严悬谈。幷贤首教仪等书。</p> <lb ed="X" n="0474a22"/><lb ed="R093" n="0437b01"/><p xml:id="pX33p0474a2201">言约论辩義者。<persName>佛</persName>教本乎一心。心有差别。则教有支 <lb ed="X" n="0474a23"/><lb ed="R093" n="0437b02"/>异。故<persName>如来</persName>说经。说此心也。诸祖判教。判此心也。今即 <lb ed="X" n="0474a24"/><lb ed="R093" n="0437b03"/>以起信论中一心差别。以明五重教義。准起信论。初 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0474b" n="0474b"/> <lb ed="X" n="0474b01"/><lb ed="R093" n="0437b04"/>唯以一心为本源<note place="inline">论云。所言法者。谓众生心。是心则摄一切世间出世间法</note>。即圆 <lb ed="X" n="0474b02"/><lb ed="R093" n="0437b05"/>教分齐。二依一心开二门。一心真如门<note place="inline">所谓心性不生不灭</note>。即 <lb ed="X" n="0474b03"/><lb ed="R093" n="0437b06"/>顿教分齐。始教空宗。亦密示此门。以彼不知<persName>如来</persName>遣 <lb ed="X" n="0474b04"/><lb ed="R093" n="0437b07"/>相。即为显性。故非彼分。二者心生灭门<note place="inline">谓依<persName>如来</persName>藏故。有生灭心。 <lb ed="X" n="0474b05"/><lb ed="R093" n="0437b08"/>所谓不生不灭。与生灭和合。非一非异。名为阿赖耶识</note>。即终教分齐。分教相宗。 <lb ed="X" n="0474b06"/><lb ed="R093" n="0437b09"/>亦密示此门。以彼不知<persName>佛</persName>说赖耶。通<persName>如来</persName>藏。故非彼 <lb ed="X" n="0474b07"/><lb ed="R093" n="0437b10"/>分。三依生灭门明二義。一者觉義<note place="inline">谓心体離念。離念相者。等虚空界。即 <lb ed="X" n="0474b08"/><lb ed="R093" n="0437b11"/>是<persName>如来</persName>平等法身</note>。即始教空宗分齐。二者不觉義<note place="inline">谓不如实知真如法 <lb ed="X" n="0474b09"/><lb ed="R093" n="0437b12"/>一故</note>。四依此義生三细。一依不觉故心动。名业相。二依 <lb ed="X" n="0474b10"/><lb ed="R093" n="0437b13"/>动故能见。名转相。三依能见故境界妄现。名现相。即 <lb ed="X" n="0474b11"/><lb ed="R093" n="0437b14"/>分教相宗分齐。五依现相生六粗。一智相<note place="inline">谓依境分别。即法执 <lb ed="X" n="0474b12"/><lb ed="R093" n="0437b15"/>俱生</note>。二相续相<note place="inline">谓依智起念不断。即法执分别</note>。三执取相<note place="inline">谓妄生执取。即我执俱生</note>。 <lb ed="X" n="0474b13"/><lb ed="R093" n="0437b16"/>四计名字相<note place="inline">谓妄计名字。即我执分别</note>。即小教分齐<note place="inline">以断我执。证我空。是小教 <lb ed="X" n="0474b14"/><lb ed="R093" n="0437b17"/>義故</note>。五起业相<note place="inline">谓循名造业</note>。六业繫苦相<note place="inline">谓随业受报</note>。即人天分 <lb ed="X" n="0474b15"/><lb ed="R093" n="0437b18"/>齐。又以六道业报。为苦空观之方便。亦小教分齐。</p> <lb ed="X" n="0474b16"/><lb ed="R093" n="0438a01"/><p xml:id="pX33p0474b1601">言会通浅深者。此经为三时极唱。应属圆教。诸教入 <lb ed="X" n="0474b17"/><lb ed="R093" n="0438a02"/>此。咸属于圆。不得复称馀教。所显平等大慧。即齐一 <lb ed="X" n="0474b18"/><lb ed="R093" n="0438a03"/>心本源。诸心入此。咸同一心。不得复称馀心。亦如众 <lb ed="X" n="0474b19"/><lb ed="R093" n="0438a04"/>流入海。咸属于海。不得复称本名。是则此经。非馀教 <lb ed="X" n="0474b20"/><lb ed="R093" n="0438a05"/>所属。非馀心分齐。所冀学贤首者。当体心会教。借教 <lb ed="X" n="0474b21"/><lb ed="R093" n="0438a06"/>通经。则经可通而教可会矣。能被教義竟。</p> <lb ed="X" n="0474b22"/><lb ed="R093" n="0438a07"/><p xml:id="pX33p0474b2201">△四所被機宜。</p> <lb ed="X" n="0474b23"/><lb ed="R093" n="0438a08"/><p xml:id="pX33p0474b2301">第四所被機宜者。夫教因機设。機以教成。上说義理。 <lb ed="X" n="0474b24"/><lb ed="R093" n="0438a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0474b2401" n="0474b2401"/><anchor xml:id="beg0474b2401" n="0474b2401"/>已<anchor xml:id="end0474b2401"/>知能被弘深。今示機宜。略彰所被廣大。复分两门。 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0474c" n="0474c"/> <lb ed="X" n="0474c01"/><lb ed="R093" n="0438a10"/>以尽拣收。一遵古所判。二依经所明。</p> <lb ed="X" n="0474c02"/><lb ed="R093" n="0438a11"/><p xml:id="pX33p0474c0201">言遵古所判者。依古德开为二门。一料简二普收。若 <lb ed="X" n="0474c03"/><lb ed="R093" n="0438a12"/>料简非機。则有五种。一谓乐著名相。以文为解者。二 <lb ed="X" n="0474c04"/><lb ed="R093" n="0438a13"/>谓繫滞行位。高推圣境者。三谓情尙于空。触言宾无 <lb ed="X" n="0474c05"/><lb ed="R093" n="0438a14"/>者。四谓自恃天真。轻厌进修者。五谓固执先闻。担麻 <lb ed="X" n="0474c06"/><lb ed="R093" n="0438a15"/>弃金者。如是皆名非機。反是皆機。若普收者。则一切 <lb ed="X" n="0474c07"/><lb ed="R093" n="0438a16"/>众生。皆有<persName>佛</persName>性。但得闻之。无不获益。宿機深者悟入。 <lb ed="X" n="0474c08"/><lb ed="R093" n="0438a17"/>浅者信解。都无宿种者。亦得结缘成种。如花严食金 <lb ed="X" n="0474c09"/><lb ed="R093" n="0438a18"/>刚喩。可为譬矣。</p> <lb ed="X" n="0474c10"/><lb ed="R093" n="0438b01"/><p xml:id="pX33p0474c1001">言依经所明者。准本经火宅喩後。<persName>佛</persName>嘱身子。略明五 <lb ed="X" n="0474c11"/><lb ed="R093" n="0438b02"/>种非機。一憍慢<note place="inline">即未得谓得之流</note>。二懈怠<note place="inline">即得少为足之流</note>。三计我 <lb ed="X" n="0474c12"/><lb ed="R093" n="0438b03"/><note place="inline">即执我我所之流</note>。四浅识<note place="inline">即根钝智劣之流</note>。五著欲<note place="inline">即不求出世之流</note>。又略 <lb ed="X" n="0474c13"/><lb ed="R093" n="0438b04"/>明十种是機。一谓利根智慧。志求<persName>佛</persName>道者。二谓曾植 <lb ed="X" n="0474c14"/><lb ed="R093" n="0438b05"/>善本。深心坚固者。三谓精进修慈。不惜身命者。四谓 <lb ed="X" n="0474c15"/><lb ed="R093" n="0438b06"/>专心求道。離世独处者。五谓捨恶知识。亲近善友者。 <lb ed="X" n="0474c16"/><lb ed="R093" n="0438b07"/>六谓持戒淸洁。如净明珠者。七谓质直柔软。愍众敬 <lb ed="X" n="0474c17"/><lb ed="R093" n="0438b08"/><persName>佛</persName>者。八谓以淸净心说法无碍者。九谓但受大乘。不 <lb ed="X" n="0474c18"/><lb ed="R093" n="0438b09"/>受馀经者。十谓志心求经。不念外书者。此上十是五 <lb ed="X" n="0474c19"/><lb ed="R093" n="0438b10"/>非。乃经中<persName>佛</persName>自料简。故超略录之。欲尽深義。更究全 <lb ed="X" n="0474c20"/><lb ed="R093" n="0438b11"/>文。若以本经普收。则但有闻法者。无一不成<persName>佛</persName>。如三 <lb ed="X" n="0474c21"/><lb ed="R093" n="0438b12"/>周说法。普收三根矣。菩萨闻是法。疑网皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0474c2101" n="0474c2101"/><anchor xml:id="beg0474c2101" n="0474c2101"/>已<anchor xml:id="end0474c2101"/>除。千二 <lb ed="X" n="0474c22"/><lb ed="R093" n="0438b13"/>百罗汉。悉亦当作<persName>佛</persName>。普收三乘矣。完大通未了之案。 <lb ed="X" n="0474c23"/><lb ed="R093" n="0438b14"/>结当来诸<persName>佛</persName>之缘。普收三世矣。廣记悬记。普收今後 <lb ed="X" n="0474c24"/><lb ed="R093" n="0438b15"/>矣。释迦资之成道。龙女借以证果。普收渐顿矣。不轻 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0475a" n="0475a"/> <lb ed="X" n="0475a01"/><lb ed="R093" n="0438b16"/>遍记成因。四众诽谤为种。普收逆顺矣。更以异方便。 <lb ed="X" n="0475a02"/><lb ed="R093" n="0438b17"/>助显第一義。普收天人群生类矣。是则含情抱识。皆 <lb ed="X" n="0475a03"/><lb ed="R093" n="0438b18"/>为機宜。历耳熏心。尽成所被。幸勿自暴自弃。以类快 <lb ed="X" n="0475a04"/><lb ed="R093" n="0439a01"/>见後身可也。所被機宜竟。</p> <lb ed="X" n="0475a05"/><lb ed="R093" n="0439a02"/><p xml:id="pX33p0475a0501">△五体性浅深。</p> <lb ed="X" n="0475a06"/><lb ed="R093" n="0439a03"/><p xml:id="pX33p0475a0601">第五体性浅深者。夫圣言无定。大小通关。真教难评。 <lb ed="X" n="0475a07"/><lb ed="R093" n="0439a04"/>浅深异体。今依圆妙法门。通收古今所说。略为三章。 <lb ed="X" n="0475a08"/><lb ed="R093" n="0439a05"/>一开为十种。二合为四门。三总与会通。</p> <lb ed="X" n="0475a09"/><lb ed="R093" n="0439a06"/><p xml:id="pX33p0475a0901">言开为十种者。准淸凉有十门。一音声语言体。二名 <lb ed="X" n="0475a10"/><lb ed="R093" n="0439a07"/>句文身体。三通取四法体。四通摄所诠体。五诸法显 <lb ed="X" n="0475a11"/><lb ed="R093" n="0439a08"/>義体。六摄境唯心体。七会缘入实体。八理事无碍体。 <lb ed="X" n="0475a12"/><lb ed="R093" n="0439a09"/>九事事无碍体。十海印炳现体。十中前五唯体。後五 <lb ed="X" n="0475a13"/><lb ed="R093" n="0439a10"/>亦体亦性。又前四通小。後六唯大。前七通三乘。後三 <lb ed="X" n="0475a14"/><lb ed="R093" n="0439a11"/>唯一乘。前八约同教。後二唯别教。前浅後深。事尽理 <lb ed="X" n="0475a15"/><lb ed="R093" n="0439a12"/>圆。总摄诸教。義难俱悉。略此料简。详如彼疏。</p> <lb ed="X" n="0475a16"/><lb ed="R093" n="0439a13"/><p xml:id="pX33p0475a1601">言合为四门者。即前十种。圭峰束之为四。一随相门 <lb ed="X" n="0475a17"/><lb ed="R093" n="0439a14"/>复有二种。一声名句文体<note place="inline">准大小乘教。或以声为教体。摄假从实故。或以名等 <lb ed="X" n="0475a18"/><lb ed="R093" n="0439a15"/>为教体。以体从用故。今通取之</note>。以假实体用交资故<note place="inline">又由前二说。皆有理教为定量 <lb ed="X" n="0475a19"/><lb ed="R093" n="0439a16"/>故</note>。二通摄所诠体。以声名句文。但属能诠。若无所诠 <lb ed="X" n="0475a20"/><lb ed="R093" n="0439a17"/>之義。不成教体故。</p> <lb ed="X" n="0475a21"/><lb ed="R093" n="0439a18"/><p xml:id="pX33p0475a2101">二唯识门。以上能诠所诠。皆唯识现故。唯识云。唯遮 <lb ed="X" n="0475a22"/><lb ed="R093" n="0439b01"/>外境。识表内心。離识之外。更无别法。释论亦云。十地 <lb ed="X" n="0475a23"/><lb ed="R093" n="0439b02"/>经者。乃至云。谓彼圣者金刚藏。识所变影像为增上 <lb ed="X" n="0475a24"/><lb ed="R093" n="0439b03"/>缘。闻者识上。影现似彼法门。辗转传来。说名为教。古 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0475b" n="0475b"/> <lb ed="X" n="0475b01"/><lb ed="R093" n="0439b04"/>德见淸凉摄境唯心体中。有本影相对。说听全收二 <lb ed="X" n="0475b02"/><lb ed="R093" n="0439b05"/>義。遂引彼释此。细详淸凉。本影相对四句。第一句。唯 <lb ed="X" n="0475b03"/><lb ed="R093" n="0439b06"/>本无影。仍前随相<note place="inline">谓小乘执心外实有名句文等不知<persName>佛</persName>教。唯是识所现影</note>。第二 <lb ed="X" n="0475b04"/><lb ed="R093" n="0439b07"/>句。亦本亦影。正是唯识。如上释论所说。第三句。唯影 <lb ed="X" n="0475b05"/><lb ed="R093" n="0439b08"/>无本。第四句。非本非影。即是归性。至若说听全收。两 <lb ed="X" n="0475b06"/><lb ed="R093" n="0439b09"/>重四句。義当无碍。盖以唯心義宽<note place="inline">通于一心本源</note>。故淸凉廣 <lb ed="X" n="0475b07"/><lb ed="R093" n="0439b10"/>释。今四门约前浅後深为序。则唯识義狭。故不具引。 <lb ed="X" n="0475b08"/><lb ed="R093" n="0439b11"/>恐遗彼義。略变其势。收归下之二门。细玩自知。</p> <lb ed="X" n="0475b09"/><lb ed="R093" n="0439b12"/><p xml:id="pX33p0475b0901">三皈性门。以上识心无体。唯是真如故。然有二義。一 <lb ed="X" n="0475b10"/><lb ed="R093" n="0439b13"/>约生灭门。一切诸法。唯心所现。当体即真。如起信立 <lb ed="X" n="0475b11"/><lb ed="R093" n="0439b14"/>義分云。所言法者。谓众生心。是心即摄一切世间出 <lb ed="X" n="0475b12"/><lb ed="R093" n="0439b15"/>世间法。依于此心。显示摩诃衍義。花严梵行品云。知 <lb ed="X" n="0475b13"/><lb ed="R093" n="0439b16"/>一切法。即心自性。成就慧身。不由他悟。淸凉于唯心 <lb ed="X" n="0475b14"/><lb ed="R093" n="0439b17"/>门中。立唯影无本。即同此義。二约真如门。一切诸法。 <lb ed="X" n="0475b15"/><lb ed="R093" n="0439b18"/>性本自離。擧体全真。如起信解释分云。一切诸法。唯 <lb ed="X" n="0475b16"/><lb ed="R093" n="0440a01"/>依妄念而有差别。若離心念。则无一切境界之相。是 <lb ed="X" n="0475b17"/><lb ed="R093" n="0440a02"/>故一切法从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0475b1701" n="0475b1701"/><anchor xml:id="beg0475b1701" n="0475b1701"/>已<anchor xml:id="end0475b1701"/>来。離言说相。離名字相。離心缘相。 <lb ed="X" n="0475b18"/><lb ed="R093" n="0440a03"/>毕竟平等。无有变异。不可破壞。唯是一心。故名真如。 <lb ed="X" n="0475b19"/><lb ed="R093" n="0440a04"/>维摩经。文殊歎维摩诘曰。乃至无有文字语言。是真 <lb ed="X" n="0475b20"/><lb ed="R093" n="0440a05"/>入不二法门。淸凉于唯心门中。立非本非影。即同此 <lb ed="X" n="0475b21"/><lb ed="R093" n="0440a06"/>義。</p> <lb ed="X" n="0475b22"/><lb ed="R093" n="0440a07"/><p xml:id="pX33p0475b2201">四无碍门。亦有二義。一理事无碍。二事事无碍。理事 <lb ed="X" n="0475b23"/><lb ed="R093" n="0440a08"/>无碍中。复有二義。一前後交彻。二说听全收。前後交 <lb ed="X" n="0475b24"/><lb ed="R093" n="0440a09"/>彻者。以上三门中。前二属生灭门。是事法界。後一属 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0475c" n="0475c"/> <lb ed="X" n="0475c01"/><lb ed="R093" n="0440a10"/>真如门。是理法界。起信论云。依一心法。有二种门。然 <lb ed="X" n="0475c02"/><lb ed="R093" n="0440a11"/>既依于一心。则真如即是生灭生灭即是真如。故统 <lb ed="X" n="0475c03"/><lb ed="R093" n="0440a12"/>收前三。理事无碍。而为教体。说听全收者。有四句。一 <lb ed="X" n="0475c04"/><lb ed="R093" n="0440a13"/><persName>佛</persName>全摄生。谓<persName>佛</persName>真心外。无别众生。则唯说无听。二生 <lb ed="X" n="0475c05"/><lb ed="R093" n="0440a14"/>全摄<persName>佛</persName>。谓众生真心外。无有别<persName>佛</persName>。故唯听无说。三生 <lb ed="X" n="0475c06"/><lb ed="R093" n="0440a15"/><persName>佛</persName>互摄。谓<persName>佛</persName>真心摄众生时。不碍众生真心摄<persName>佛</persName>。众 <lb ed="X" n="0475c07"/><lb ed="R093" n="0440a16"/>生真心摄<persName>佛</persName>时。不碍<persName>佛</persName>真心摄众生。则说听双存。二 <lb ed="X" n="0475c08"/><lb ed="R093" n="0440a17"/>教齐立。四生<persName>佛</persName>俱泯。谓<persName>佛</persName>真心摄众生时。生即同<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0475c09"/><lb ed="R093" n="0440a18"/>故非生。众生真心摄<persName>佛</persName>时。<persName>佛</persName>即同生。故非<persName>佛</persName>。则说听 <lb ed="X" n="0475c10"/><lb ed="R093" n="0440b01"/>互夺。二教齐泯。泯之绝迹。是真教体。事事无碍中。亦 <lb ed="X" n="0475c11"/><lb ed="R093" n="0440b02"/>有二義。一褈褈互摄。二说听全收。褈褈互摄者。谓由 <lb ed="X" n="0475c12"/><lb ed="R093" n="0440b03"/>上三门。理与事无碍故。能令声名句文等。一一事法。 <lb ed="X" n="0475c13"/><lb ed="R093" n="0440b04"/>皆悉称理无碍。如後意根淸净文云。以是淸净意根。 <lb ed="X" n="0475c14"/><lb ed="R093" n="0440b05"/>乃至闻一偈一句。通达无量无边之義。今识能称性 <lb ed="X" n="0475c15"/><lb ed="R093" n="0440b06"/>亦然。又云。解是義<anchor xml:id="nkr_note_add_0475c1501" n="0475c1501"/><anchor xml:id="beg0475c1501" n="0475c1501"/>已<anchor xml:id="end0475c1501"/>。能演说一句一偈。至于一月四 <lb ed="X" n="0475c16"/><lb ed="R093" n="0440b07"/>月。乃至一岁。今声名等称性亦然。说听全收者。亦有 <lb ed="X" n="0475c17"/><lb ed="R093" n="0440b08"/>四句。一由<persName>佛</persName>果称性。摄法无遗。众生尙在<persName>佛</persName>中。况所 <lb ed="X" n="0475c18"/><lb ed="R093" n="0440b09"/>闻教。故<persName>佛</persName>果一一身分。一一毛端等。皆为所闻。二谓 <lb ed="X" n="0475c19"/><lb ed="R093" n="0440b10"/>众生称性。摄法无遗。<persName>佛</persName>尙在众生中。况所说教。故众 <lb ed="X" n="0475c20"/><lb ed="R093" n="0440b11"/>生一一身分。一一毛端。皆成所说。三由生<persName>佛</persName>互在。各 <lb ed="X" n="0475c21"/><lb ed="R093" n="0440b12"/>不壞相。则随一声教。互说互闻。故众生身中<persName>佛</persName>。为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0475c22"/><lb ed="R093" n="0440b13"/>身中众生说法。<persName>佛</persName>身中众生。听众生身中<persName>佛</persName>说法。四 <lb ed="X" n="0475c23"/><lb ed="R093" n="0440b14"/>由生全在<persName>佛</persName>。则同<persName>佛</persName>非生。<persName>佛</persName>全在生。则同生非<persName>佛</persName>。两 <lb ed="X" n="0475c24"/><lb ed="R093" n="0440b15"/>相形夺。二位齐融。则随一声教。说听互无。故<persName>佛</persName>身中 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0476a" n="0476a"/> <lb ed="X" n="0476a01"/><lb ed="R093" n="0440b16"/>众生无听。众生身中<persName>佛</persName>无说。无说无听。而听而说。以 <lb ed="X" n="0476a02"/><lb ed="R093" n="0440b17"/>正互非时即互在故。是则言语道断。心行处灭。强以 <lb ed="X" n="0476a03"/><lb ed="R093" n="0440b18"/>无碍而目教体。</p> <lb ed="X" n="0476a04"/><lb ed="R093" n="0441a01"/><p xml:id="pX33p0476a0401">言总与会通者。圭峰初门。即摄淸凉前五。二分摄六。 <lb ed="X" n="0476a05"/><lb ed="R093" n="0441a02"/><note place="inline">以彼唯心義宽。此不俱摄</note>三分摄六。全摄彼七<note place="inline">淸凉第六。通于圆教。圭峰第三。止齐 <lb ed="X" n="0476a06"/><lb ed="R093" n="0441a03"/>终顿。故唯分摄。若彼第七。会生灭之缘。入真如之实。似当顿教。故此全摄。问。前云淸凉十门。前浅後深。释中何 <lb ed="X" n="0476a07"/><lb ed="R093" n="0441a04"/>以前中寓深。乃令後義成浅耶。答。以彼具有行布圆融二義。故前浅後深。约行布義说。前中寓深。约圆融義说。 <lb ed="X" n="0476a08"/><lb ed="R093" n="0441a05"/>花严一经。義多类此。淸凉准之。故不相妨</note>四摄後三。若以本经会通者。此 <lb ed="X" n="0476a09"/><lb ed="R093" n="0441a06"/>经既属圆教。应无機不收。若以機论。则各據所见以 <lb ed="X" n="0476a10"/><lb ed="R093" n="0441a07"/>为教体。若以教论。则唯以无碍为教体也。体性浅深 <lb ed="X" n="0476a11"/><lb ed="R093" n="0441a08"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0476a12"/><lb ed="R093" n="0441a09"/><p xml:id="pX33p0476a1201">△六宗趣通别。</p> <lb ed="X" n="0476a13"/><lb ed="R093" n="0441a10"/><p xml:id="pX33p0476a1301">第六宗趣通别者。语之所尙曰宗。宗之所归曰趣。于 <lb ed="X" n="0476a14"/><lb ed="R093" n="0441a11"/>中有通有别。</p> <lb ed="X" n="0476a15"/><lb ed="R093" n="0441a12"/><p xml:id="pX33p0476a1501">通谓通论一代<persName>佛</persName>教。诸部异计。各各不同。以義相从。 <lb ed="X" n="0476a16"/><lb ed="R093" n="0441a13"/>更复合之。略为六宗。</p> <lb ed="X" n="0476a17"/><lb ed="R093" n="0441a14"/><p xml:id="pX33p0476a1701">一随相法执宗。谓于一切我法中。起有无执故。即小 <lb ed="X" n="0476a18"/><lb ed="R093" n="0441a15"/>乘诸师。依阿含缘生等经。造婆沙俱舍诸部论等。于 <lb ed="X" n="0476a19"/><lb ed="R093" n="0441a16"/>中复有六宗。一我法俱有宗。谓犊子。法上。贤胄。正量。 <lb ed="X" n="0476a20"/><lb ed="R093" n="0441a17"/>密林山部等。以立我故。诸部论师共推不受。呼为附 <lb ed="X" n="0476a21"/><lb ed="R093" n="0441a18"/><persName>佛</persName>法外道。二法有我无宗。谓萨婆多。上座。多闻部等。 <lb ed="X" n="0476a22"/><lb ed="R093" n="0441b01"/>彼说诸法。皆悉实有。但不立我。异外道计。又立正因 <lb ed="X" n="0476a23"/><lb ed="R093" n="0441b02"/>缘。以破外道邪因。及无因等。三法无去来宗。谓大众。 <lb ed="X" n="0476a24"/><lb ed="R093" n="0441b03"/>说转。鸡胤制多。西山。北山。法藏。饮光部等。唯说现在 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0476b" n="0476b"/> <lb ed="X" n="0476b01"/><lb ed="R093" n="0441b04"/>有为。及无为法。以过未之法。体用俱无。故所不说。四 <lb ed="X" n="0476b02"/><lb ed="R093" n="0441b05"/>现通假实宗。谓说假部。就前现在有为法中。说五蕴 <lb ed="X" n="0476b03"/><lb ed="R093" n="0441b06"/>为实。界处为假。其成实论末经部师。亦是此摄。五俗 <lb ed="X" n="0476b04"/><lb ed="R093" n="0441b07"/>妄真实宗。即说出世部等。谓世俗是假。以虚妄故。出 <lb ed="X" n="0476b05"/><lb ed="R093" n="0441b08"/>世反上。六诸法但名宗。即一说部等。谓一切我法。但 <lb ed="X" n="0476b06"/><lb ed="R093" n="0441b09"/>有假名。无实体故。六中初唯执有。後唯执无。中则兼 <lb ed="X" n="0476b07"/><lb ed="R093" n="0441b10"/>执。故总为一随相法执宗也。详如教仪。及花严悬谈。 <lb ed="X" n="0476b08"/><lb ed="R093" n="0441b11"/>二唯识法相宗。谓一切诸法。皆唯识现故。即无著。天 <lb ed="X" n="0476b09"/><lb ed="R093" n="0441b12"/>亲。依方廣。深密等经。造瑜伽。唯识论等。</p> <lb ed="X" n="0476b10"/><lb ed="R093" n="0441b13"/><p xml:id="pX33p0476b1001">三真空无相宗。谓一切诸法。皆空无相故。即提婆。淸 <lb ed="X" n="0476b11"/><lb ed="R093" n="0441b14"/>辩。依妙智。般若等经。造中。百。门。掌珍论等。</p> <lb ed="X" n="0476b12"/><lb ed="R093" n="0441b15"/><p xml:id="pX33p0476b1201">四藏心缘起宗。谓一切诸法。唯是真如随缘。具恒沙 <lb ed="X" n="0476b13"/><lb ed="R093" n="0441b16"/>德故。即坚慧。<name role="" type="person">马鸣</name>。依勝鬘。涅槃等经。造宝性。起信论 <lb ed="X" n="0476b14"/><lb ed="R093" n="0441b17"/>等。</p> <lb ed="X" n="0476b15"/><lb ed="R093" n="0441b18"/><p xml:id="pX33p0476b1501">五真性寂灭宗。谓想相俱绝。直显性体故。即<name role="" type="person">马鸣</name>。龙 <lb ed="X" n="0476b16"/><lb ed="R093" n="0442a01"/>树。依楞伽。般若等经。造真如三昧。智度论等。</p> <lb ed="X" n="0476b17"/><lb ed="R093" n="0442a02"/><p xml:id="pX33p0476b1701">六法界圆融宗。谓无尽法界。如因陀罗网。主伴褈褈。 <lb ed="X" n="0476b18"/><lb ed="R093" n="0442a03"/>圆融无碍故。即龙树。天亲。依花严等经。造不思议十 <lb ed="X" n="0476b19"/><lb ed="R093" n="0442a04"/>地论等。</p> <lb ed="X" n="0476b20"/><lb ed="R093" n="0442a05"/><p xml:id="pX33p0476b2001">此之六宗。前浅後深。总摄诸教。各为一类之機。启扬 <lb ed="X" n="0476b21"/><lb ed="R093" n="0442a06"/>悟门。资修行业。其趣亦随宗可思。</p> <lb ed="X" n="0476b22"/><lb ed="R093" n="0442a07"/><p xml:id="pX33p0476b2201">若别就当经以明宗趣。于中复有通别。通则此经。唯 <lb ed="X" n="0476b23"/><lb ed="R093" n="0442a08"/>以一乘因果为宗。令诸众生闻法解悟。以至究竟极 <lb ed="X" n="0476b24"/><lb ed="R093" n="0442a09"/>果为趣。若就前通中。正当第六。五四亦可旁通。如经 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0476c" n="0476c"/> <lb ed="X" n="0476c01"/><lb ed="R093" n="0442a10"/>云。是法不可示。言词相寂灭。即通第五。又云。<persName>佛</persName>种从 <lb ed="X" n="0476c02"/><lb ed="R093" n="0442a11"/>缘起。是故说一乘。即通第四。别则略明十義五对。一 <lb ed="X" n="0476c03"/><lb ed="R093" n="0442a12"/>教理一对。谓主伴合会。为演一乘。故以教为宗。教不 <lb ed="X" n="0476c04"/><lb ed="R093" n="0442a13"/>徒设。藉言显理。故以理为趣。二境观一对。谓理致玄 <lb ed="X" n="0476c05"/><lb ed="R093" n="0442a14"/>微。对心方了。故以境为宗。境不徒立。借境成观。故以 <lb ed="X" n="0476c06"/><lb ed="R093" n="0442a15"/>观为趣。三智行一对。谓观成思绝。真智方现。故以智 <lb ed="X" n="0476c07"/><lb ed="R093" n="0442a16"/>为宗。智非偏枯。用以导行。故以行为趣。四因果一对。 <lb ed="X" n="0476c08"/><lb ed="R093" n="0442a17"/>谓行起称性。即是<persName>佛</persName>因。故以因为宗。因无虚植。资以 <lb ed="X" n="0476c09"/><lb ed="R093" n="0442a18"/>严果。故以果为趣。五体用一对。谓果成住持。全体具 <lb ed="X" n="0476c10"/><lb ed="R093" n="0442b01"/>足。故以体为宗。体非永寂。寂必现用。故以用为趣。此 <lb ed="X" n="0476c11"/><lb ed="R093" n="0442b02"/>则从前起後。依次相生。共为一经宗趣。宗趣通别竟。</p> <lb ed="X" n="0476c12"/><lb ed="R093" n="0442b03"/><p xml:id="pX33p0476c1201">△七部类品会。</p> <lb ed="X" n="0476c13"/><lb ed="R093" n="0442b04"/><p xml:id="pX33p0476c1301">第七部类品会者。先明部类。後出品会。</p> <lb ed="X" n="0476c14"/><lb ed="R093" n="0442b05"/><p xml:id="pX33p0476c1401">言部类者。部谓本属一经。而部帙不同。所谓虽同而 <lb ed="X" n="0476c15"/><lb ed="R093" n="0442b06"/>异也。类谓虽非一经。而名義相似。所谓虽异而同也。 <lb ed="X" n="0476c16"/><lb ed="R093" n="0442b07"/>虽同而异者。此经共有三部。一正法花。二今经。三添 <lb ed="X" n="0476c17"/><lb ed="R093" n="0442b08"/>品法花。翻译时年。能译依正。及卷品开合。俱于向後 <lb ed="X" n="0476c18"/><lb ed="R093" n="0442b09"/>八门中辨。然三部虽本属一经。未免各有得失。宜参 <lb ed="X" n="0476c19"/><lb ed="R093" n="0442b10"/>互看之。则理无剩矣。虽异而同者。如法花三昧经。不 <lb ed="X" n="0476c20"/><lb ed="R093" n="0442b11"/>唯義符本经。而名亦相似。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0476c2001" n="0476c2001"/><anchor xml:id="beg0476c2001" n="0476c2001"/>但<anchor xml:id="end0476c2001"/>取其義理相似者。则 <lb ed="X" n="0476c21"/><lb ed="R093" n="0442b12"/>其类实繁。如花严。梵网。圆觉。涅槃等经。皆此经之流 <lb ed="X" n="0476c22"/><lb ed="R093" n="0442b13"/>类。学者果能远具矌大之识。遍探一乘之奥。却览此 <lb ed="X" n="0476c23"/><lb ed="R093" n="0442b14"/>经益发玄微。</p> <lb ed="X" n="0476c24"/><lb ed="R093" n="0442b15"/><p xml:id="pX33p0476c2401">言品会者。此经共有二十八品。三会所说。自经初至 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0477a" n="0477a"/> <lb ed="X" n="0477a01"/><lb ed="R093" n="0442b16"/>宝塔品前半。在灵山。第一会说。自宝塔後半。至<anchor xml:id="nkr_note_add_0477a0101" n="0477a0101"/><anchor xml:id="beg0477a0101" n="0477a0101"/>嘱<anchor xml:id="end0477a0101"/>累 <lb ed="X" n="0477a02"/><lb ed="R093" n="0442b17"/>品终。在宝塔。第二会说。自药王品。至经终。复下灵山。 <lb ed="X" n="0477a03"/><lb ed="R093" n="0442b18"/>第三会说。然碎玉零金。无非是宝。析檀破沉。毕竟有 <lb ed="X" n="0477a04"/><lb ed="R093" n="0443a01"/>香。其或智识有限。不能遍究全文。即但受持一部中 <lb ed="X" n="0477a05"/><lb ed="R093" n="0443a02"/>一会。一会中一品。毕竟成<persName>佛</persName>。无空过者。其犹抹众香 <lb ed="X" n="0477a06"/><lb ed="R093" n="0443a03"/>而为丸。然一粒则众香具足也。部类品会竟。</p> <lb ed="X" n="0477a07"/><lb ed="R093" n="0443a04"/><p xml:id="pX33p0477a0701">△八疏序通经<note place="inline">大师一序。摄尽全经。虽曰因经立序。实乃借序通经。故今疏解序文。 <lb ed="X" n="0477a08"/><lb ed="R093" n="0443a05"/>即为通经<g ref="#CB15162">捷</g>径。若准古德所立義门。此当传译感通。愚谓传译时年。备在序中。若感通者。大师序成之时。 <lb ed="X" n="0477a09"/><lb ed="R093" n="0443a06"/>以法花尊尙。未易冠言。焚香拜祝。禀咨十方诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>悉忍可。护法称善报告。慈照之颂。至今传闻。从来感 <lb ed="X" n="0477a10"/><lb ed="R093" n="0443a07"/>通灵迹。无有逾于此者。故以疏序通经易之。虽似有异于古。而实不遗于古也</note>三。一释序 <lb ed="X" n="0477a11"/><lb ed="R093" n="0443a08"/>题。二释序主。三释序文。初。</p> <lb ed="X" n="0477a12"/><lb ed="R093" n="0443a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0477a1201">妙法莲花经弘传序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0477a13"/><lb ed="R093" n="0443a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0477a1301">序属于经。故依经彰序。经题详後。若略释者。以此 <lb ed="X" n="0477a14"/><lb ed="R093" n="0443a11"/>经一言一句。皆为勝因。一事一行。咸资妙果。如析 <lb ed="X" n="0477a15"/><lb ed="R093" n="0443a12"/>栴檀片片皆香。碎珊瑚枝枝是宝。故总以妙法称 <lb ed="X" n="0477a16"/><lb ed="R093" n="0443a13"/>之。取喩莲花者。以彼方华即果。独异馀华。喩此圆 <lb ed="X" n="0477a17"/><lb ed="R093" n="0443a14"/>顿法门。特别众典。以历耳为因。便成道种。初发心 <lb ed="X" n="0477a18"/><lb ed="R093" n="0443a15"/>时。摄位证觉。与彼方华即果。无以异也。经则通收 <lb ed="X" n="0477a19"/><lb ed="R093" n="0443a16"/>声名句文为体。总诠教理行果为相。备起信解修 <lb ed="X" n="0477a20"/><lb ed="R093" n="0443a17"/>证为用。故谓千圣通轨。群生达道。序题弘传二字。 <lb ed="X" n="0477a21"/><lb ed="R093" n="0443a18"/>似非序主自命。或是後之解者。本诸序主之意添 <lb ed="X" n="0477a22"/><lb ed="R093" n="0443b01"/>置<note place="inline">旧解疑为祥迈老人所加。及观迈註。幷无此说再俟参考</note>。若释其義者。推廣 <lb ed="X" n="0477a23"/><lb ed="R093" n="0443b02"/>圣教曰弘。贻留後世曰传。悬叙大義曰序。盖以序 <lb ed="X" n="0477a24"/><lb ed="R093" n="0443b03"/>主既契此经。复怀兼济。意欲推廣圣教。贻留後世。 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0477b" n="0477b"/> <lb ed="X" n="0477b01"/><lb ed="R093" n="0443b04"/>故悬叙大義于首。以公有缘。观序後弘赞永贻二 <lb ed="X" n="0477b02"/><lb ed="R093" n="0443b05"/>句可见。</p><p xml:id="pX33p0477b0204" cb:place="inline">△二释序主。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0477b03"/><lb ed="R093" n="0443b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0477b0301"><name role="" type="person">终南山</name><name role="" type="person">释道宣</name>述</p></cb:div> <lb ed="X" n="0477b04"/><lb ed="R093" n="0443b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0477b0401"><name role="" type="person">终南山</name>名。距长安城南八十里。在扶风武功县境。 <lb ed="X" n="0477b05"/><lb ed="R093" n="0443b08"/>东连太华。西接太白。以形始于北。势终于南。故名 <lb ed="X" n="0477b06"/><lb ed="R093" n="0443b09"/>终南。據关中记。亦名中南。以在天之中。居都之南 <lb ed="X" n="0477b07"/><lb ed="R093" n="0443b10"/>故。山宣也。产也。谓宣气能产生万物也。大成云。此 <lb ed="X" n="0477b08"/><lb ed="R093" n="0443b11"/>地有崇山峻岭。茂林修竹。多产百嘉。远離嚣尘。藏 <lb ed="X" n="0477b09"/><lb ed="R093" n="0443b12"/>修养静。遗世观心者。无不隐居求志于此。大师作 <lb ed="X" n="0477b10"/><lb ed="R093" n="0443b13"/>序时。栖心此山。故首标之。释。<persName>佛</persName>之姓也。具云释迦。 <lb ed="X" n="0477b11"/><lb ed="R093" n="0443b14"/>此翻能仁。师亦称此者。依阿含四姓出家。皆依<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0477b12"/><lb ed="R093" n="0443b15"/>为姓故。又道安师云。凡出家者。咸称释氏。故为缁 <lb ed="X" n="0477b13"/><lb ed="R093" n="0443b16"/>伦通称。道宣。乃序主别讳。释有二義。一者道德宣 <lb ed="X" n="0477b14"/><lb ed="R093" n="0443b17"/>著。为世所仰。二者以道敷宣。开觉群生。二義具足。 <lb ed="X" n="0477b15"/><lb ed="R093" n="0443b18"/>方合大师自利利他之德。大成云。师。浙江湖洲长 <lb ed="X" n="0477b16"/><lb ed="R093" n="0444a01"/>城人。远为上古彭祖之後。近是隋朝吏部尙书篯 <lb ed="X" n="0477b17"/><lb ed="R093" n="0444a02"/>申之子。生于开皇之代。母梦日轮贯怀而孕。又梦 <lb ed="X" n="0477b18"/><lb ed="R093" n="0444a03"/>梵僧曰。所孕者。梁之僧祐律师也。既生。天性卓特。 <lb ed="X" n="0477b19"/><lb ed="R093" n="0444a04"/>九岁遍览群书。十二善文墨。十五师日严頵公。十 <lb ed="X" n="0477b20"/><lb ed="R093" n="0444a05"/>六诵法花。两句而彻。十七落发。二十依律宗八祖。 <lb ed="X" n="0477b21"/><lb ed="R093" n="0444a06"/>弘福智首律师学律。三衣唯布。常坐一食。<name role="" type="person">唐高祖</name> <lb ed="X" n="0477b22"/><lb ed="R093" n="0444a07"/>武德七年。徙居终南。常修般舟三昧于淸宫精舍。 <lb ed="X" n="0477b23"/><lb ed="R093" n="0444a08"/>屡感天人供馔侍卫。後在<name role="" type="person">西明寺</name>行道。中夜临砌 <lb ed="X" n="0477b24"/><lb ed="R093" n="0444a09"/>足蹶且仆。有年少介䩜卫护。师问为谁。答曰。弟子 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0477c" n="0477c"/> <lb ed="X" n="0477c01"/><lb ed="R093" n="0444a10"/>乃<name role="" type="person">博叉天王</name>之子张琼也。以师戒德。故来卫护。因 <lb ed="X" n="0477c02"/><lb ed="R093" n="0444a11"/>以<persName>佛</persName>牙授师。夜捧行道。昼藏地穴。又授饵药修合 <lb ed="X" n="0477c03"/><lb ed="R093" n="0444a12"/>之方<note place="inline">即今天王補心丹也</note>师问<persName>世尊</persName>在世。及灭後事。琼一一 <lb ed="X" n="0477c04"/><lb ed="R093" n="0444a13"/>为说。录为感天侍卫传一卷。曾随奘师译经。推为 <lb ed="X" n="0477c05"/><lb ed="R093" n="0444a14"/>上座。坐夏有功。庭生芝草。安居之地。水涌白泉。外 <lb ed="X" n="0477c06"/><lb ed="R093" n="0444a15"/>通百氏。内洞三学。操觚续传。则鸿儒服膺。筑土封 <lb ed="X" n="0477c07"/><lb ed="R093" n="0444a16"/>壇。而梵僧称赞。所著有高僧传。弘明集。内典录等。 <lb ed="X" n="0477c08"/><lb ed="R093" n="0444a17"/>百馀卷在藏。曾撰法花義苑。惜岁久失传。喜此序 <lb ed="X" n="0477c09"/><lb ed="R093" n="0444a18"/>尙在。师于高宗乾封二年。十月初三日。入灭于长 <lb ed="X" n="0477c10"/><lb ed="R093" n="0444b01"/>安<name role="" type="person">西明寺</name>。时众同闻。天人请师归弥勒院。後穆宗 <lb ed="X" n="0477c11"/><lb ed="R093" n="0444b02"/>赞其真曰。代有觉人。为<persName>如来</persName>使。龙魔皈依。嶽神奉 <lb ed="X" n="0477c12"/><lb ed="R093" n="0444b03"/>侍。声飞五天。辞惊万古。金乌西沉。<persName>佛</persName>日东擧。稽首 <lb ed="X" n="0477c13"/><lb ed="R093" n="0444b04"/>皈依。肇律宗主。洎懿宗。追谥澄照大师。乃净极光 <lb ed="X" n="0477c14"/><lb ed="R093" n="0444b05"/>通之号。此上系序主实行。本诸大成录出。虽略为 <lb ed="X" n="0477c15"/><lb ed="R093" n="0444b06"/>增减。不逾其義。故无妨标名。述者。立言遗世之称。 <lb ed="X" n="0477c16"/><lb ed="R093" n="0444b07"/>乐记云。知礼乐之情者能作。识礼乐之文者能述。 <lb ed="X" n="0477c17"/><lb ed="R093" n="0444b08"/>作者谓之圣。述者谓之贤。大师谦退。不敢以作者 <lb ed="X" n="0477c18"/><lb ed="R093" n="0444b09"/>自居。故但云述。亦孔子述而不作意也。</p><p xml:id="pX33p0477c1816" cb:place="inline">△三释序 <lb ed="X" n="0477c19"/><lb ed="R093" n="0444b10"/>文三。一序经缘起。二叙经宗旨。二祈愿述意。初三。 <lb ed="X" n="0477c20"/><lb ed="R093" n="0444b11"/>一总标大意。二历叙缘起。三预防伏难。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0477c21"/><lb ed="R093" n="0444b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0477c2101">妙法莲花经者。</p><p xml:id="pX33p0477c2107" cb:place="inline">统诸<persName>佛</persName>降灵之本致也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0477c22"/><lb ed="R093" n="0444b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0477c2201">首句。牒经。妙法。即诸<persName>佛</persName>之心宗。莲花。喩心宗之玄 <lb ed="X" n="0477c23"/><lb ed="R093" n="0444b14"/>微。诠此玄微。目之为经。牒此诠体。字之以者。以下 <lb ed="X" n="0477c24"/><lb ed="R093" n="0444b15"/>欲标意。故先牒之。文势自尔也。</p><p xml:id="pX33p0477c2413" cb:place="inline">次句标。意。统总也 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0478a" n="0478a"/> <lb ed="X" n="0478a01"/><lb ed="R093" n="0444b16"/>義。通能所。以经为能统。<persName>佛</persName>致为所统故。诸<persName>佛</persName>者通 <lb ed="X" n="0478a02"/><lb ed="R093" n="0444b17"/>指十方三世。如法说章所引是也。降者对升而言。 <lb ed="X" n="0478a03"/><lb ed="R093" n="0444b18"/>因行<anchor xml:id="nkr_note_add_0478a0301" n="0478a0301"/><anchor xml:id="beg0478a0301" n="0478a0301"/>已<anchor xml:id="end0478a0301"/>圆。上穷极果曰升。悲心未了。下度群生曰 <lb ed="X" n="0478a04"/><lb ed="R093" n="0445a01"/>降。灵即一真之性。灵明不变之体也。体虽不变。用 <lb ed="X" n="0478a05"/><lb ed="R093" n="0445a02"/>能随缘。因有能感之機。便随赴应之缘。故适时降 <lb ed="X" n="0478a06"/><lb ed="R093" n="0445a03"/>灵。本犹根。致犹意也。言诸<persName>佛</persName>降灵。如优昙之偶现。 <lb ed="X" n="0478a07"/><lb ed="R093" n="0445a04"/>岂漫而无故。必有根本意致为之主耳。经云。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0478a08"/><lb ed="R093" n="0445a05"/><persName>世尊</persName>。唯以一大事因缘故。出现于世。又云。十方<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0478a09"/><lb ed="R093" n="0445a06"/>土中。唯有一乘法。又云。诸<persName>佛</persName>出于世。唯此一事实。 <lb ed="X" n="0478a10"/><lb ed="R093" n="0445a07"/>是则唯此一事。为诸<persName>佛</persName>降灵之本致。而此经正直 <lb ed="X" n="0478a11"/><lb ed="R093" n="0445a08"/>捨方便。但说无上道。故能总统之也。</p><p xml:id="pX33p0478a1115" cb:place="inline">△二历叙缘 <lb ed="X" n="0478a12"/><lb ed="R093" n="0445a09"/>起二。一两土处时。二三朝翻译。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478a13"/><lb ed="R093" n="0445a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0478a1301">蕴结大夏。</p><p xml:id="pX33p0478a1305" cb:place="inline">出彼千龄。东传震旦。</p><p xml:id="pX33p0478a1313" cb:place="inline">三百馀载。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478a14"/><lb ed="R093" n="0445a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0478a1401">首句。明在西之处。蕴聚也。结集也。谓此经自<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0478a15"/><lb ed="R093" n="0445a12"/>灭後。诸大弟子。蕴聚一类之義。结集成帙也。大夏。 <lb ed="X" n="0478a16"/><lb ed="R093" n="0445a13"/>中国之称。故书曰。蛮夷猾夏。今经在西。而云大夏 <lb ed="X" n="0478a17"/><lb ed="R093" n="0445a14"/>者。以<persName>佛</persName>生之处。居大千之中故。若此土之称中国 <lb ed="X" n="0478a18"/><lb ed="R093" n="0445a15"/>者。局于震旦言之。非通论也。大成云。大夏称西域。 <lb ed="X" n="0478a19"/><lb ed="R093" n="0445a16"/>以彼多闻解脱。凡圣丛集。如九夏生物荣盛故<note place="inline">九夏。 <lb ed="X" n="0478a20"/><lb ed="R093" n="0445a17"/>即夏九十日也</note>。次句。明在西之时。出者流行之意。彼字。仍 <lb ed="X" n="0478a21"/><lb ed="R093" n="0445a18"/>指大夏。言此经最初结集。未及颂布。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0478a2101" n="0478a2101"/><anchor xml:id="beg0478a2101" n="0478a2101"/>已<anchor xml:id="end0478a2101"/>流行于 <lb ed="X" n="0478a22"/><lb ed="R093" n="0445b01"/>大夏故。龄年也。按此经自周穆王时。<persName>如来</persName>灭後结 <lb ed="X" n="0478a23"/><lb ed="R093" n="0445b02"/>集。穆王而下。讫于周。凡七百有一年。更历秦汉两 <lb ed="X" n="0478a24"/><lb ed="R093" n="0445b03"/>朝。凡五百七十九年。共计一千二百八十年。至西 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0478b" n="0478b"/> <lb ed="X" n="0478b01"/><lb ed="R093" n="0445b04"/><name role="" type="person">晋惠帝</name>时。方传此方。约有一千三百馀年。今仅云 <lb ed="X" n="0478b02"/><lb ed="R093" n="0445b05"/>千龄者。擧大数也。</p><p xml:id="pX33p0478b0208" cb:place="inline">东传句。明来东之处。东对西言。 <lb ed="X" n="0478b03"/><lb ed="R093" n="0445b06"/>传谓转布。谓此经至西<name role="" type="person">晋惠帝</name>时。法护尊者。自西 <lb ed="X" n="0478b04"/><lb ed="R093" n="0445b07"/>而东。辗转传佈也。震旦。东土总名。震乃东方之卦。 <lb ed="X" n="0478b05"/><lb ed="R093" n="0445b08"/>旦者日出之始。以此方地居震位。正当日出之始。 <lb ed="X" n="0478b06"/><lb ed="R093" n="0445b09"/>故云震旦。楼炭经云。葱河以东。名为震旦。以初日 <lb ed="X" n="0478b07"/><lb ed="R093" n="0445b10"/>出。矅于东隅故。</p><p xml:id="pX33p0478b0707" cb:place="inline">末句。明来东之时。载亦年也。按此 <lb ed="X" n="0478b08"/><lb ed="R093" n="0445b11"/>经自西<name role="" type="person">晋惠帝</name>时。创传此方。永康年中译出。由永 <lb ed="X" n="0478b09"/><lb ed="R093" n="0445b12"/>康而下。讫于晋。凡一百一十九年。更历宋齐梁陈。 <lb ed="X" n="0478b10"/><lb ed="R093" n="0445b13"/>凡一百六十一年。洎隋至唐。凡三十八年。共计三 <lb ed="X" n="0478b11"/><lb ed="R093" n="0445b14"/>百一十八年。大师作序。应在<name role="" type="person">唐高祖</name>武德七年。徙 <lb ed="X" n="0478b12"/><lb ed="R093" n="0445b15"/>居终南之後。故云三百馀载。</p><p xml:id="pX33p0478b1212" cb:place="inline">△二三朝翻译三。一 <lb ed="X" n="0478b13"/><lb ed="R093" n="0445b16"/>晋朝翻译。二秦朝翻译。三隋朝翻译。初三。一翻译 <lb ed="X" n="0478b14"/><lb ed="R093" n="0445b17"/>时年。二能译依正。三结所译名。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478b15"/><lb ed="R093" n="0445b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0478b1501">西<name role="" type="person">晋惠帝</name>永康年中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478b16"/><lb ed="R093" n="0446a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0478b1601">西晋。乃司马氏有天下之号。始于武帝。终于愍帝。 <lb ed="X" n="0478b17"/><lb ed="R093" n="0446a02"/>武帝讳炎。字安世。受禅于魏。改元泰始。始都洛阳。 <lb ed="X" n="0478b18"/><lb ed="R093" n="0446a03"/>次迁长安。国号大晋。对下元帝江东建都。故云西 <lb ed="X" n="0478b19"/><lb ed="R093" n="0446a04"/>晋。惠帝名衷。字正度。武帝次子。为西晋第二主也。 <lb ed="X" n="0478b20"/><lb ed="R093" n="0446a05"/>永康。即惠帝年号。惠帝庚戌四月即位。立元永熙 <lb ed="X" n="0478b21"/><lb ed="R093" n="0446a06"/>二年。改元元康。至十一年庚申。改元永康。十二年 <lb ed="X" n="0478b22"/><lb ed="R093" n="0446a07"/>改永寧。十三年改泰安。十五年甲子。改永兴。十七 <lb ed="X" n="0478b23"/><lb ed="R093" n="0446a08"/>年改光熙。此经初译。乃在惠帝即位。第十一年。故 <lb ed="X" n="0478b24"/><lb ed="R093" n="0446a09"/>云永康年中。</p><p xml:id="pX33p0478b2406" cb:place="inline">△二能译依正。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0478c" n="0478c"/> <lb ed="X" n="0478c01"/><lb ed="R093" n="0446a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0478c0101">长安靑门。</p><p xml:id="pX33p0478c0105" cb:place="inline">炖煌菩萨。</p><p xml:id="pX33p0478c0109" cb:place="inline"><name role="" type="person">竺法护</name>者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478c02"/><lb ed="R093" n="0446a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0478c0201">首句。译主地名。长安。即关中都邑。周秦汉唐以来。 <lb ed="X" n="0478c03"/><lb ed="R093" n="0446a12"/>历代建都此地。古称咸阳。<name role="" type="person">汉高祖</name>改为长安。意取 <lb ed="X" n="0478c04"/><lb ed="R093" n="0446a13"/>子孙千秋百世。长久安乐故。靑门。即长安东坝城 <lb ed="X" n="0478c05"/><lb ed="R093" n="0446a14"/>门。按五方之中。东方属靑。故以靑名焉。又因此地 <lb ed="X" n="0478c06"/><lb ed="R093" n="0446a15"/>极目来靑。蔚然可望故。即昔邵平种瓜处也。然译 <lb ed="X" n="0478c07"/><lb ed="R093" n="0446a16"/>主于此门外。立寺行道。而此门却属长安之境。故 <lb ed="X" n="0478c08"/><lb ed="R093" n="0446a17"/>幷序之。</p><p xml:id="pX33p0478c0804" cb:place="inline">次句。译主德号。科註云。炖煌。即今甘肃沙 <lb ed="X" n="0478c09"/><lb ed="R093" n="0446a18"/>州路。古流沙地。禹贡雍州之域也。汉为炖煌郡。阳 <lb ed="X" n="0478c10"/><lb ed="R093" n="0446b01"/>关。玉门关。洼水在焉。然译主未到长安时。先居炖 <lb ed="X" n="0478c11"/><lb ed="R093" n="0446b02"/>煌。世号炖煌菩萨。以师译经弘道。有上求下化之 <lb ed="X" n="0478c12"/><lb ed="R093" n="0446b03"/>德故。</p><p xml:id="pX33p0478c1203" cb:place="inline">末句。译主法讳。竺即天竺。乃西国通称。然译 <lb ed="X" n="0478c13"/><lb ed="R093" n="0446b04"/>主本<name role="" type="person">月氏国</name>人。因未来炖煌时。原居天竺。故冠于 <lb ed="X" n="0478c14"/><lb ed="R093" n="0446b05"/>法讳之上。或云。师八岁出家。依外国竺高座为师。 <lb ed="X" n="0478c15"/><lb ed="R093" n="0446b06"/>连师为名。名称法护者。意取以法自护。不令退失 <lb ed="X" n="0478c16"/><lb ed="R093" n="0446b07"/>菩提。以法护生。不令断灭<persName>佛</persName>种。亦自利利他義也 <lb ed="X" n="0478c17"/><lb ed="R093" n="0446b08"/><note place="inline">按古疏。大师善究三十六国道術。兼通其语。日记万言。博达古今。世务毁誉未。曾怀抱于武帝泰始二年 <lb ed="X" n="0478c18"/><lb ed="R093" n="0446b09"/>自天竺达玉门关。徙居炖煌後至长安在靑门行道。故序主一一叙之</note>。</p><p xml:id="pX33p0478c1828" cb:place="inline">△三结所译名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478c19"/><lb ed="R093" n="0446b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0478c1901">初翻此经。名正法花。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0478c20"/><lb ed="R093" n="0446b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0478c2001">创始曰初。翻犹易也。谓易梵成华也。此经自结集 <lb ed="X" n="0478c21"/><lb ed="R093" n="0446b12"/>之後。流通西域。千有馀年。尊者初来。方布此方。易 <lb ed="X" n="0478c22"/><lb ed="R093" n="0446b13"/>梵成华。尊者为始。故云初翻此经。正犹直也。对曲 <lb ed="X" n="0478c23"/><lb ed="R093" n="0446b14"/>而言。以<persName>如来</persName>四十年前。曲顺機宜。分乘随语。非正 <lb ed="X" n="0478c24"/><lb ed="R093" n="0446b15"/>直说。不名正法。今则直称本怀。统会一乘。是正直 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0479a" n="0479a"/> <lb ed="X" n="0479a01"/><lb ed="R093" n="0446b16"/>说。乃名正法。如经云。正直捨方便。但说无上道。足 <lb ed="X" n="0479a02"/><lb ed="R093" n="0446b17"/>证此意。华即莲花。亦法喩为名。文成十卷。二十八 <lb ed="X" n="0479a03"/><lb ed="R093" n="0446b18"/>品。诸陀罗尼。皆作晋言。嘱累在末。与此经大同小 <lb ed="X" n="0479a04"/><lb ed="R093" n="0447a01"/>异。晋朝翻译竟。</p><p xml:id="pX33p0479a0407" cb:place="inline">△二秦朝翻译三。一翻译时年。二 <lb ed="X" n="0479a05"/><lb ed="R093" n="0447a02"/>能译依正。三结所译名。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479a06"/><lb ed="R093" n="0447a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0479a0601">东<name role="" type="person">晋安帝</name>。隆安年中。</p><p xml:id="pX33p0479a0609" cb:place="inline">後秦弘始。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479a07"/><lb ed="R093" n="0447a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0479a0701">前二句。先序东晋<note place="inline">译经虽在秦境。正统却属东晋。故先序之</note>。东晋始于 <lb ed="X" n="0479a08"/><lb ed="R093" n="0447a05"/>元帝。终于恭帝。凡十一主。盖自五胡乱华之时。西 <lb ed="X" n="0479a09"/><lb ed="R093" n="0447a06"/>晋怀愍二帝。被刘氏所弑。元帝渡江。建都江东。对 <lb ed="X" n="0479a10"/><lb ed="R093" n="0447a07"/>上西晋。故以东晋别之。安帝。讳德宗。乃孝武皇帝 <lb ed="X" n="0479a11"/><lb ed="R093" n="0447a08"/>之子。东晋第十主也。丙申继孝武摄政。丁酉即位。 <lb ed="X" n="0479a12"/><lb ed="R093" n="0447a09"/>立元隆安。至第六年壬寅。改元元兴。十年丙午。改 <lb ed="X" n="0479a13"/><lb ed="R093" n="0447a10"/>元義熙。什师入关。当安帝即位之五年。故云隆安 <lb ed="X" n="0479a14"/><lb ed="R093" n="0447a11"/>年中。</p><p xml:id="pX33p0479a1403" cb:place="inline">後秦句。正序西秦<note place="inline">译经弘道。全赖秦主。故云正序</note>後秦。对前 <lb ed="X" n="0479a15"/><lb ed="R093" n="0447a12"/>秦而言。前秦符坚。字永固。有雄师十万。自称秦王。 <lb ed="X" n="0479a16"/><lb ed="R093" n="0447a13"/>後僭帝位。建都长安。後秦姚苌。字景茂。初仕符坚。 <lb ed="X" n="0479a17"/><lb ed="R093" n="0447a14"/>为兖州<anchor xml:id="nkr_note_add_0479a1701" n="0479a1701"/><anchor xml:id="beg0479a1701" n="0479a1701"/>刺<anchor xml:id="end0479a1701"/>史。後擢龙骧将军。因讨慕容泓等。兵败 <lb ed="X" n="0479a18"/><lb ed="R093" n="0447a15"/>惧奔。时有渭北马牧等。紏扇羌众。率其户口。归苌 <lb ed="X" n="0479a19"/><lb ed="R093" n="0447a16"/>者五万馀家。共推苌为盟主。苌自<anchor xml:id="nkr_note_add_0479a1901" n="0479a1901"/><anchor xml:id="beg0479a1901" n="0479a1901"/>陕<anchor xml:id="end0479a1901"/>西入长安。弑 <lb ed="X" n="0479a20"/><lb ed="R093" n="0447a17"/>符坚。僭帝位。亦号秦王。为别前秦。故置後言。苌卒。 <lb ed="X" n="0479a21"/><lb ed="R093" n="0447a18"/>子兴立。改元皇初。至第六年。复改弘始。什师译经。 <lb ed="X" n="0479a22"/><lb ed="R093" n="0447b01"/>当姚兴即位之八年。故云後秦弘始<note place="inline">或云。姚兴八年。什师于草 <lb ed="X" n="0479a23"/><lb ed="R093" n="0447b02"/>堂寺译出今经。当东晋義<g ref="#CB15591">熙</g>二年。序言隆安年中者乃是什师至长安之年。非译此经之年也故今解上 <lb ed="X" n="0479a24"/><lb ed="R093" n="0447b03"/>约八关言之。科云翻译时年者唯就後秦说故</note>。</p><p xml:id="pX33p0479a2419" cb:place="inline">△二能译依正。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0479b" n="0479b"/> <lb ed="X" n="0479b01"/><lb ed="R093" n="0447b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0479b0101">龟兹沙门。鸠摩罗什。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479b02"/><lb ed="R093" n="0447b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0479b0201">龟兹。国名。东印土境。什师之梓里也。沙门者。释子 <lb ed="X" n="0479b03"/><lb ed="R093" n="0447b06"/>通称。具云沙揭门曩。此翻勤息。義取勤修戒定慧。 <lb ed="X" n="0479b04"/><lb ed="R093" n="0447b07"/>息灭贪嗔痴故。总论沙门有四。一圣道。谓<persName>佛</persName>菩萨 <lb ed="X" n="0479b05"/><lb ed="R093" n="0447b08"/>等。二说道。谓说正法者。三活道。谓修善品者。四汚 <lb ed="X" n="0479b06"/><lb ed="R093" n="0447b09"/>道。谓行邪行者。然什师入廛垂手。实证难思。且是 <lb ed="X" n="0479b07"/><lb ed="R093" n="0447b10"/>七<persName>佛</persName>以来。译经一人。正属前二。亦兼第三。鸠摩罗 <lb ed="X" n="0479b08"/><lb ed="R093" n="0447b11"/>什。译主别名。具云鸠摩罗什婆。此翻童寿。以童年 <lb ed="X" n="0479b09"/><lb ed="R093" n="0447b12"/>有耆德故。祖居印土。其父以聪敏见称。遊学龟兹。 <lb ed="X" n="0479b10"/><lb ed="R093" n="0447b13"/>龟兹王闻。以女妻之。而生于师。师处胎时。母增慧 <lb ed="X" n="0479b11"/><lb ed="R093" n="0447b14"/>辩。既生。母即出家。聪拔尼众。得第三果。师七岁时。 <lb ed="X" n="0479b12"/><lb ed="R093" n="0447b15"/>随母入寺。见铁钵擧之。俄念钵重。即不能勝。因悟 <lb ed="X" n="0479b13"/><lb ed="R093" n="0447b16"/>万法唯心。亦随出家。母携师访道至北印土。値一 <lb ed="X" n="0479b14"/><lb ed="R093" n="0447b17"/>罗汉谓曰。此子非常。当善守之。如过三十五不毁 <lb ed="X" n="0479b15"/><lb ed="R093" n="0447b18"/>戒。度人不减掬多。师于五明四围等典。阴阳星算。 <lb ed="X" n="0479b16"/><lb ed="R093" n="0448a01"/>皆穷其妙。後转习大乘。破外道。近远诸国。无不惊 <lb ed="X" n="0479b17"/><lb ed="R093" n="0448a02"/>服。母临灭谶曰。方等深教。当阐秦都。但于自身少 <lb ed="X" n="0479b18"/><lb ed="R093" n="0448a03"/>有不利。师曰。菩萨之行。利物忘躯。大化得行。炉镬 <lb ed="X" n="0479b19"/><lb ed="R093" n="0448a04"/>无避。此土前秦建元九年。异星现于西域分野。太 <lb ed="X" n="0479b20"/><lb ed="R093" n="0448a05"/>史奏曰。当有大德智人。入辅中国。坚曰。朕闻龟兹 <lb ed="X" n="0479b21"/><lb ed="R093" n="0448a06"/>有罗什。襄阳有道安。得非此二人耶。遂遣骁骑将 <lb ed="X" n="0479b22"/><lb ed="R093" n="0448a07"/>军吕光。率兵七万。伐龟兹。迎师至西凉。光闻符坚 <lb ed="X" n="0479b23"/><lb ed="R093" n="0448a08"/>为姚苌所弑。自據西凉。即三河王位。师亦止之。苌 <lb ed="X" n="0479b24"/><lb ed="R093" n="0448a09"/>即位。亦闻师名。屡请。吕光不允。苌卒。子兴立。复请 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0479c" n="0479c"/> <lb ed="X" n="0479c01"/><lb ed="R093" n="0448a10"/>不允。光卒。子隆立。姚兴伐凉。请师入关。以厚礼遇 <lb ed="X" n="0479c02"/><lb ed="R093" n="0448a11"/>之<note place="inline">问。此经陀罗尼品。诸圣说咒。拥护持经之人。令百由旬内。无诸衰患。今什师情存妙法。志益此方。理 <lb ed="X" n="0479c03"/><lb ed="R093" n="0448a12"/>合到处皆吉。何故未至秦邦。符坚被弑。反将什师钝置西凉。而吕隆为匿什师。又被姚兴加兵凌辱。无乃 <lb ed="X" n="0479c04"/><lb ed="R093" n="0448a13"/>求吉反凶耶。答。符坚被弑须知天数<anchor xml:id="nkr_note_add_0479c0401" n="0479c0401"/><anchor xml:id="beg0479c0401" n="0479c0401"/>已<anchor xml:id="end0479c0401"/>定。什师钝置。须知法运未通。至姚兴伐凉。正大教将兴。化行有地 <lb ed="X" n="0479c05"/><lb ed="R093" n="0448a14"/>观什母之一谶。而诸疑自释矣</note>。</p><p xml:id="pX33p0479c0513" cb:place="inline">△三结所译名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479c06"/><lb ed="R093" n="0448a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0479c0601">次翻此经。名妙法莲花。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479c07"/><lb ed="R093" n="0448a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0479c0701">次者。对上晋译而言。良以法护尊者。的对梵本翻 <lb ed="X" n="0479c08"/><lb ed="R093" n="0448a17"/>经。语多生涩。義多隐晦。虽契<persName>佛</persName>旨。难逗时機。所以 <lb ed="X" n="0479c09"/><lb ed="R093" n="0448a18"/>晋本虽成。未能廣佈。什师去生就利。发隐启明。俾 <lb ed="X" n="0479c10"/><lb ed="R093" n="0448b01"/>一经義旨流畅。读者无不一唱而三歎焉。但以译 <lb ed="X" n="0479c11"/><lb ed="R093" n="0448b02"/>在晋本之後。故云次翻此经。名者。義之表也。重译 <lb ed="X" n="0479c12"/><lb ed="R093" n="0448b03"/>斯经。更易名题者。正欲人顾名思義耳。妙法莲花。 <lb ed="X" n="0479c13"/><lb ed="R093" n="0448b04"/>标自金口。不唯标自金口。即灯明威音等。最後所 <lb ed="X" n="0479c14"/><lb ed="R093" n="0448b05"/>说。皆同斯名。什师仍之。理为得矣。文成七卷。二十 <lb ed="X" n="0479c15"/><lb ed="R093" n="0448b06"/>八品。目今擧世流通。在处阐扬者是。秦朝翻译竟。</p> <lb ed="X" n="0479c16"/><lb ed="R093" n="0448b07"/><p xml:id="pX33p0479c1601">△三隋朝翻译三。一翻译时年。二能译依正。三结 <lb ed="X" n="0479c17"/><lb ed="R093" n="0448b08"/>所译名。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479c18"/><lb ed="R093" n="0448b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0479c1801">隋氏仁寿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0479c19"/><lb ed="R093" n="0448b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0479c1901">隋氏。即杨氏建国之号。始于文帝。终于炀帝。凡三 <lb ed="X" n="0479c20"/><lb ed="R093" n="0448b11"/>主。共三十七年。文帝姓杨。名坚。弘农华阴县人。其 <lb ed="X" n="0479c21"/><lb ed="R093" n="0448b12"/>父杨忠。仕北周有功。封隋国公。忠卒。坚袭爵。後于 <lb ed="X" n="0479c22"/><lb ed="R093" n="0448b13"/>辛丑受周禅。建都长安。国号大隋。故称隋氏。仁寿 <lb ed="X" n="0479c23"/><lb ed="R093" n="0448b14"/>即文帝年号。文帝在位二十四年。凡二号。初受周 <lb ed="X" n="0479c24"/><lb ed="R093" n="0448b15"/>禅。立元开皇。至二十一年。改元仁寿。此经三译。乃 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0480a" n="0480a"/> <lb ed="X" n="0480a01"/><lb ed="R093" n="0448b16"/>在文帝仁寿年中。</p><p xml:id="pX33p0480a0108" cb:place="inline">△二能译依正。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480a02"/><lb ed="R093" n="0448b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0480a0201"><name role="" type="person">大兴善寺</name>。<name role="" type="person">北天竺</name>沙门。阇那笈多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480a03"/><lb ed="R093" n="0448b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0480a0301"><name role="" type="person">大兴善寺</name>。即译主所依译经处也。文帝敕修。赐题 <lb ed="X" n="0480a04"/><lb ed="R093" n="0449a01"/>兴善。意取弘扬圣典。大兴善法之義。天竺。旧云身 <lb ed="X" n="0480a05"/><lb ed="R093" n="0449a02"/>笃。或云贤豆。亦云印土。此翻月<g ref="#CB15131">邦</g>。以此地圣贤继 <lb ed="X" n="0480a06"/><lb ed="R093" n="0449a03"/>化。导凡御物。如月照临故。又此地南控大海。北抵 <lb ed="X" n="0480a07"/><lb ed="R093" n="0449a04"/>雪山。北廣南狭。形如半月故。周围九万馀里。分画 <lb ed="X" n="0480a08"/><lb ed="R093" n="0449a05"/>五区。总名五天。译主乃<name role="" type="person">北天竺</name>沙门也。阇那笈多。 <lb ed="X" n="0480a09"/><lb ed="R093" n="0449a06"/>具云阇那崛多。<name role="" type="person">达摩笈多</name>。二译主名也。阇那崛多。 <lb ed="X" n="0480a10"/><lb ed="R093" n="0449a07"/>此云志德。<name role="" type="person">北天竺</name>人。<name role="" type="person">达摩笈多</name>。此云法密。南天竺 <lb ed="X" n="0480a11"/><lb ed="R093" n="0449a08"/>人。或因行化北天。故上句幷称。二师情存妙法。志 <lb ed="X" n="0480a12"/><lb ed="R093" n="0449a09"/>益此方。蹑霜雪以前踪。冒烟霞而进影。遂际明时。 <lb ed="X" n="0480a13"/><lb ed="R093" n="0449a10"/>得面圣君。颁衣赐食。频示优宠。竖刹悬幡。光扬像 <lb ed="X" n="0480a14"/><lb ed="R093" n="0449a11"/>教。阇那师为主译。笈多师为辅佐。所译隋本。现今 <lb ed="X" n="0480a15"/><lb ed="R093" n="0449a12"/>在藏。匹之秦晋二经。犹若鼎足之不可阙者。故幷 <lb ed="X" n="0480a16"/><lb ed="R093" n="0449a13"/>序之。</p><p xml:id="pX33p0480a1603" cb:place="inline">△三结所译名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480a17"/><lb ed="R093" n="0449a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0480a1701">後所翻者。同名妙法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480a18"/><lb ed="R093" n="0449a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0480a1801">译梵成华。此本在末。故云後所翻者。按此经望秦 <lb ed="X" n="0480a19"/><lb ed="R093" n="0449a16"/>晋二本。略有五处不同。一于普门品後。添重颂长 <lb ed="X" n="0480a20"/><lb ed="R093" n="0449a17"/>行之偈<note place="inline">此与秦晋二本俱不同。今秦本有者。乃後人准隋本補入</note>。二于药草品 <lb ed="X" n="0480a21"/><lb ed="R093" n="0449a18"/>後。補日光一喩之文<note place="inline">此与秦本不同</note>。三合天授品于宝塔 <lb ed="X" n="0480a22"/><lb ed="R093" n="0449b01"/>品内<note place="inline">此又与二本俱不同</note>。四回陀罗尼品于药王品前<note place="inline">此亦与二 <lb ed="X" n="0480a23"/><lb ed="R093" n="0449b02"/>本俱不同</note>。五移嘱累品于普贤品後<note place="inline">此又与秦本不同</note>。馀文全 <lb ed="X" n="0480a24"/><lb ed="R093" n="0449b03"/>同秦本。而名亦不异。故曰同名妙法<note place="inline">问。秦称妙法。隋加添品。何 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0480b" n="0480b"/> <lb ed="X" n="0480b01"/><lb ed="R093" n="0449b04"/>得云同。答添品二字。乃译主谦退之词。言此经既经两朝翻译。<anchor xml:id="nkr_note_add_0480b0101" n="0480b0101"/><anchor xml:id="beg0480b0101" n="0480b0101"/>已<anchor xml:id="end0480b0101"/>如盛筵廣馔。百味俱陈。今虽更加翻译 <lb ed="X" n="0480b02"/><lb ed="R093" n="0449b05"/>亦不过如盛筵廣馔中。略添少品耳。岂能出二师之右哉。由是观之。虽加添品。不碍同名。序主岂孟浪立 <lb ed="X" n="0480b03"/><lb ed="R093" n="0449b06"/>言哉</note>。文成八卷。二十七品。夫译主所以三译斯经者。 <lb ed="X" n="0480b04"/><lb ed="R093" n="0449b07"/>以贯华之线。不可少断。摄義之经。寧得略遗。故虽 <lb ed="X" n="0480b05"/><lb ed="R093" n="0449b08"/>护什二译。分灯秦晋两朝。不妨增炷添膏。共光一 <lb ed="X" n="0480b06"/><lb ed="R093" n="0449b09"/>乘玄化。则译主谁谓非<persName>如来</persName>所遣。行<persName>如来</persName>事者也。 <lb ed="X" n="0480b07"/><lb ed="R093" n="0449b10"/>历叙缘起竟。</p><p xml:id="pX33p0480b0706" cb:place="inline">△三预防伏难<note place="inline">大师独宗秦本。撰法花義苑。恐生彼此得 <lb ed="X" n="0480b08"/><lb ed="R093" n="0449b11"/>失遗漏之难。故于序中防之。四</note>一防独宗一本难。二防不宗馀本 <lb ed="X" n="0480b09"/><lb ed="R093" n="0449b12"/>难。三防馀本有异难。四防有异当述难。初<note place="inline">难云。此经既有 <lb ed="X" n="0480b10"/><lb ed="R093" n="0449b13"/>三朝翻译。今著義苑何故独宗一本防云</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480b11"/><lb ed="R093" n="0449b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0480b1101">三经重沓。文旨互陈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480b12"/><lb ed="R093" n="0449b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0480b1201">三经。即上三朝所译。事经两番曰重。三番曰沓。此 <lb ed="X" n="0480b13"/><lb ed="R093" n="0449b16"/>事论似有差别。文谓能诠之教。旨谓所诠之理。互 <lb ed="X" n="0480b14"/><lb ed="R093" n="0449b17"/>陈者。互相陈述。此理论实无二致。既无二致。宗一 <lb ed="X" n="0480b15"/><lb ed="R093" n="0449b18"/>本而三译俱收矣。</p><p xml:id="pX33p0480b1508" cb:place="inline">△二防不宗馀本难<note place="inline">难云。既文旨互陈。三 <lb ed="X" n="0480b16"/><lb ed="R093" n="0450a01"/>译大同今著義苑。何故不宗馀本。防云</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480b17"/><lb ed="R093" n="0450a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0480b1701">时所宗尙。皆弘秦本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480b18"/><lb ed="R093" n="0450a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0480b1801">时。指当代而言。宗尙。即尊崇之義。皆弘。谓擧世弘 <lb ed="X" n="0480b19"/><lb ed="R093" n="0450a04"/>通。秦本。即什师所译。良以什师。乃七<persName>佛</persName>以来。译经 <lb ed="X" n="0480b20"/><lb ed="R093" n="0450a05"/>一人。且是约義翻经。深合时機。故为时所宗尙。擧 <lb ed="X" n="0480b21"/><lb ed="R093" n="0450a06"/>世弘通。義苑为顺时機。故亦不宗馀本<note place="inline">昔南山律师。问天人 <lb ed="X" n="0480b22"/><lb ed="R093" n="0450a07"/>陆玄畅云。什师一代所译之经。至今若新。受持转盛。何也。答云。其人聪慧。善解大乘。乃至云。其所译经。以 <lb ed="X" n="0480b23"/><lb ed="R093" n="0450a08"/>悟达为先。得<persName>佛</persName>遗寄之意。又云。师从毘婆尸<persName>佛</persName>以来译经。又云。文殊指授。令其删定</note>。</p><p xml:id="pX33p0480b2333" cb:place="inline">△三防 <lb ed="X" n="0480b24"/><lb ed="R093" n="0450a09"/>馀本有异难<note place="inline">难云。既顺时機。独宗秦本。安知馀二经中。全无差别。防云</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0480c" n="0480c"/> <lb ed="X" n="0480c01"/><lb ed="R093" n="0450a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0480c0101">自馀支品别偈。不无其流。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480c02"/><lb ed="R093" n="0450a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0480c0201">自馀者。以秦本对二本而言。谓自此秦本之外。馀 <lb ed="X" n="0480c03"/><lb ed="R093" n="0450a12"/>二经中也。支品者。以二本望此。品数有多有少<note place="inline">如隋 <lb ed="X" n="0480c04"/><lb ed="R093" n="0450a13"/>本二十七品。今多一品</note>。品次有前有後<note place="inline">如嘱累品。晋隋俱在最後。今经独在药王 <lb ed="X" n="0480c05"/><lb ed="R093" n="0450a14"/>品前。陀罗尼品。今经在于妙严品前。隋本在于神力品後</note>。支异不同故。别偈者。 <lb ed="X" n="0480c06"/><lb ed="R093" n="0450a15"/>以二本望此。偈義有廣有略<note place="inline">如晋本不轻後偈。有五百淸信士。五百淸 <lb ed="X" n="0480c07"/><lb ed="R093" n="0450a16"/>信女。今经不分。止言淸信士女</note>。偈文有有有无<note place="inline">如隋本普门品偈。今经原无</note>。差 <lb ed="X" n="0480c08"/><lb ed="R093" n="0450a17"/>别非一故。流类也。不无者。反显之词。谓自此秦本 <lb ed="X" n="0480c09"/><lb ed="R093" n="0450a18"/>之外。馀二经中。支异之品。差别之偈。不谓全无此 <lb ed="X" n="0480c10"/><lb ed="R093" n="0450b01"/>等之类。虽不谓全无。而微细挂漏。无关要義。</p><p xml:id="pX33p0480c1018" cb:place="inline">△四 <lb ed="X" n="0480c11"/><lb ed="R093" n="0450b02"/>防有异当述难<note place="inline">难云。二经既有支别。理合俱述。方尽<persName>佛</persName>意。何槪置之不论。防云</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480c12"/><lb ed="R093" n="0450b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0480c1201">具如序历。故所非述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0480c13"/><lb ed="R093" n="0450b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0480c1301">具犹同也。向下藉喩言之。故云同如。序。岁序也。历 <lb ed="X" n="0480c14"/><lb ed="R093" n="0450b05"/>历法也。言一岁之中。有二十四序。有天下者。为历 <lb ed="X" n="0480c15"/><lb ed="R093" n="0450b06"/>法以载之。敬天道以授人时。名曰序历。今取此为 <lb ed="X" n="0480c16"/><lb ed="R093" n="0450b07"/>喩者。以二经品目支异。偈颂差别。不过法随人变。 <lb ed="X" n="0480c17"/><lb ed="R093" n="0450b08"/>要皆明<persName>佛</persName>道以度众生。亦如序历。虽节令早晚。气 <lb ed="X" n="0480c18"/><lb ed="R093" n="0450b09"/>候延促。不过数依时迁。要皆敬天道以授人时。非 <lb ed="X" n="0480c19"/><lb ed="R093" n="0450b10"/>有彼此得失也。故者。承上起下之词。非犹不也。以 <lb ed="X" n="0480c20"/><lb ed="R093" n="0450b11"/>二经之中。虽有品偈支别。较之此经。实无彼此得 <lb ed="X" n="0480c21"/><lb ed="R093" n="0450b12"/>失。同如序历。因时制宜一般。故所以不述也。叙经 <lb ed="X" n="0480c22"/><lb ed="R093" n="0450b13"/>缘起<anchor xml:id="nkr_note_add_0480c2201" n="0480c2201"/><anchor xml:id="beg0480c2201" n="0480c2201"/>已<anchor xml:id="end0480c2201"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0480c2205" cb:place="inline">△二叙经宗旨三。一悬叙说经之缘。二 <lb ed="X" n="0480c23"/><lb ed="R093" n="0450b14"/>正叙一经宗旨。三结赞教勝機深。初三。一反显。二 <lb ed="X" n="0480c24"/><lb ed="R093" n="0450b15"/>正明。三防问。初二。一反显教到。二反显機熟。初。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0481a" n="0481a"/> <lb ed="X" n="0481a01"/><lb ed="R093" n="0450b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0481a0101">夫以灵嶽降灵。非大圣无由开化。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481a02"/><lb ed="R093" n="0450b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0481a0201">夫以者。起文之词。因向下转变其文。故重起之。如 <lb ed="X" n="0481a03"/><lb ed="R093" n="0450b18"/>未雨先雲。未火先烟。为前相故。故五峰师云。油雲 <lb ed="X" n="0481a04"/><lb ed="R093" n="0451a01"/>知雨沛。金电觉雷奔。理势然也。灵嶽。即是灵山。降 <lb ed="X" n="0481a05"/><lb ed="R093" n="0451a02"/>临也。灵者英灵。超群拔萃之称。谓<name role="" type="person">栴檀林</name>内。不生 <lb ed="X" n="0481a06"/><lb ed="R093" n="0451a03"/>散木。<name role="" type="person">狮子窟</name>中。不参异兽。若昔年之焦芽败种。跛 <lb ed="X" n="0481a07"/><lb ed="R093" n="0451a04"/>鼈瘸驴者。岂能预兹高会。故所降皆灵也。大圣。即 <lb ed="X" n="0481a08"/><lb ed="R093" n="0451a05"/>指今<persName>佛</persName>。以权实双行。超诸圣而独尊。故称为大。开 <lb ed="X" n="0481a09"/><lb ed="R093" n="0451a06"/>对凡夫。谓开其无明封闭。化对小乘。谓化其权宗 <lb ed="X" n="0481a10"/><lb ed="R093" n="0451a07"/>固执。非及无由。皆反显意。言昔日灵山所降。英灵 <lb ed="X" n="0481a11"/><lb ed="R093" n="0451a08"/>之辈。皆大圣四十年来。多方陶汰。始能开其封闭。 <lb ed="X" n="0481a12"/><lb ed="R093" n="0451a09"/>化其执情。以至于此。如非大圣。何以能尔。故曰无 <lb ed="X" n="0481a13"/><lb ed="R093" n="0451a10"/>由开化。</p><p xml:id="pX33p0481a1304" cb:place="inline">△二反显機熟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481a14"/><lb ed="R093" n="0451a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0481a1401">适化所及。非昔缘无以导心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481a15"/><lb ed="R093" n="0451a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0481a1501">适当也。化指今经。及被也。昔缘。指智勝威音。结缘 <lb ed="X" n="0481a16"/><lb ed="R093" n="0451a13"/>成种之機。导即<persName>如来</persName>之善诱。心即众生之情执。合 <lb ed="X" n="0481a17"/><lb ed="R093" n="0451a14"/>明即众生处处著。引之令得出也。非及无以。亦皆 <lb ed="X" n="0481a18"/><lb ed="R093" n="0451a15"/>反显。言当此大化所被之機。皆是往昔结缘成种。 <lb ed="X" n="0481a19"/><lb ed="R093" n="0451a16"/>乃可乘機革弊。引导其心。以至于此。如非昔缘。何 <lb ed="X" n="0481a20"/><lb ed="R093" n="0451a17"/>由致兹。故曰无以导心。反显竟。</p><p xml:id="pX33p0481a2013" cb:place="inline">△二正明二。一正 <lb ed="X" n="0481a21"/><lb ed="R093" n="0451a18"/>明機熟。二正明教到。初<note place="inline">反显乃先教後機。正明则先機後教。固文势之相因。 <lb ed="X" n="0481a22"/><lb ed="R093" n="0451b01"/>亦序主之妙辩</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481a23"/><lb ed="R093" n="0451b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0481a2301">所以仙苑告成。機分小大之别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481a24"/><lb ed="R093" n="0451b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0481a2401">所以二字。承上起下之词。義通下科。言上文虽明 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0481b" n="0481b"/> <lb ed="X" n="0481b01"/><lb ed="R093" n="0451b04"/>教到機熟。文出反显。难于理会。故通承以正明之。 <lb ed="X" n="0481b02"/><lb ed="R093" n="0451b05"/>仙苑。地名。古仙人修道之处。亦名鹿苑。以上古国 <lb ed="X" n="0481b03"/><lb ed="R093" n="0451b06"/>王。曾养鹿于此。即<persName>如来</persName>于三七日後。为五比丘等。 <lb ed="X" n="0481b04"/><lb ed="R093" n="0451b07"/>转四谛法轮处也。凡事究竟曰告成。今取仙苑一 <lb ed="X" n="0481b05"/><lb ed="R093" n="0451b08"/>会。说听究竟时言。機即众生機性。分谓<persName>如来</persName>分析。 <lb ed="X" n="0481b06"/><lb ed="R093" n="0451b09"/>言<persName>如来</persName>于花严会上。直称本怀。虽機有差别。亦所 <lb ed="X" n="0481b07"/><lb ed="R093" n="0451b10"/>不分。至于仙苑告成时。因五人闻法得度。乃思機 <lb ed="X" n="0481b08"/><lb ed="R093" n="0451b11"/>有差别。教不躐等。遂以权智分析。小者引之以小 <lb ed="X" n="0481b09"/><lb ed="R093" n="0451b12"/>道。大者导之以大法。各以其类。故云小大之别。序 <lb ed="X" n="0481b10"/><lb ed="R093" n="0451b13"/>主擧此者。正显昔缘有浅深。所以機性有小大。虽 <lb ed="X" n="0481b11"/><lb ed="R093" n="0451b14"/>有小大。究竟由彼昔缘。乃可引导其心。所谓非昔 <lb ed="X" n="0481b12"/><lb ed="R093" n="0451b15"/>缘无以导心者。信矣。</p><p xml:id="pX33p0481b1209" cb:place="inline">△二正明教到。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481b13"/><lb ed="R093" n="0451b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0481b1301">金河顾命。道殊半满之科。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481b14"/><lb ed="R093" n="0451b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0481b1401">金河。河名。梵语阿利罗<g ref="#CB02494">跋</g>提。此云有金。以河内有 <lb ed="X" n="0481b15"/><lb ed="R093" n="0451b18"/>金故。在<name role="" type="person">拘尸那城</name>属境。河畔有娑罗双树。即<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0481b16"/><lb ed="R093" n="0452a01"/>入灭处也。顾谓回视。命谓命令。昔成王临终誓诰。 <lb ed="X" n="0481b17"/><lb ed="R093" n="0452a02"/>称为顾命。犹将去回视命令也。而<persName>如来</persName>于法花之 <lb ed="X" n="0481b18"/><lb ed="R093" n="0452a03"/>後。转双林。说涅槃。扶律谈常。乃最後遗嘱。故亦云 <lb ed="X" n="0481b19"/><lb ed="R093" n="0452a04"/>顾命。道犹理也。指一代教理。殊犹分也。谓<persName>如来</persName>分 <lb ed="X" n="0481b20"/><lb ed="R093" n="0452a05"/>判。半满二字。文出涅槃。经云。譬如长者。唯有一子。 <lb ed="X" n="0481b21"/><lb ed="R093" n="0452a06"/>惧不速成。昼夜慇勤教以半字。而不教以毘伽罗 <lb ed="X" n="0481b22"/><lb ed="R093" n="0452a07"/>论<note place="inline">此翻字本。为世间文字之本。即满字</note>以其幼稚力未堪故。此即如 <lb ed="X" n="0481b23"/><lb ed="R093" n="0452a08"/>来于金河顾命时。将一代教理。以半满二字而分 <lb ed="X" n="0481b24"/><lb ed="R093" n="0452a09"/>判之。意者以小乘九部。不尽法義。同如半字。大乘 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0481c" n="0481c"/> <lb ed="X" n="0481c01"/><lb ed="R093" n="0452a10"/>十二部。圆极心性。同如满字故。科等也。谓一经分 <lb ed="X" n="0481c02"/><lb ed="R093" n="0452a11"/>判。则平满各有等类也。序主擧此者。正显大圣作 <lb ed="X" n="0481c03"/><lb ed="R093" n="0452a12"/>料。四十年来。半满熏陶。方能开凡夫之封闭。化权 <lb ed="X" n="0481c04"/><lb ed="R093" n="0452a13"/>小之执情。同为英灵。皆来鹫岭。所谓非大圣无由 <lb ed="X" n="0481c05"/><lb ed="R093" n="0452a14"/>开化者。审矣。正明竟。</p><p xml:id="pX33p0481c0509" cb:place="inline">△三防问二。一防教犹未到 <lb ed="X" n="0481c06"/><lb ed="R093" n="0452a15"/>问。二防機犹未熟问。初<note place="inline">问云。既是大圣出世。又用半满熏陶。似乎教及可乘 <lb ed="X" n="0481c07"/><lb ed="R093" n="0452a16"/>之时何故二智纔扬。三止转切岂教犹未及可乘时耶。防云</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481c08"/><lb ed="R093" n="0452a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0481c0801">岂非教被乘时。无足核其高会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481c09"/><lb ed="R093" n="0452a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0481c0901">岂非者。反显词。犹云正是也。教即从前训诲。被犹 <lb ed="X" n="0481c10"/><lb ed="R093" n="0452b01"/>及也。乘时谓可乘之时。言从前既经半满开化。正 <lb ed="X" n="0481c11"/><lb ed="R093" n="0452b02"/>是训诲<anchor xml:id="nkr_note_add_0481c1101" n="0481c1101"/><anchor xml:id="beg0481c1101" n="0481c1101"/>已<anchor xml:id="end0481c1101"/>及可乘之时。故经云。今正是其时也。无 <lb ed="X" n="0481c12"/><lb ed="R093" n="0452b03"/>足。犹云不堪。核者考核。谓考窍虚伪。令入真实也。 <lb ed="X" n="0481c13"/><lb ed="R093" n="0452b04"/>高会。即指法花。以法花搜索真实。迥超诸会。非虚 <lb ed="X" n="0481c14"/><lb ed="R093" n="0452b05"/>伪者所堪入故。此句意指上慢。言从前训诲。既及 <lb ed="X" n="0481c15"/><lb ed="R093" n="0452b06"/>可乘之时。即当时为如实说之。第虑座中犹有增 <lb ed="X" n="0481c16"/><lb ed="R093" n="0452b07"/>上慢流。不堪核其虚伪。令入法花真实高会。此如 <lb ed="X" n="0481c17"/><lb ed="R093" n="0452b08"/>来所以三止而不说也。</p><p xml:id="pX33p0481c1710" cb:place="inline">△二防機犹未熟问<note place="inline">间云既是 <lb ed="X" n="0481c18"/><lb ed="R093" n="0452b09"/>昔缘。又历大小。似乎機<anchor xml:id="nkr_note_add_0481c1801" n="0481c1801"/><anchor xml:id="beg0481c1801" n="0481c1801"/>已<anchor xml:id="end0481c1801"/>熟矣。何故方便品初。有五千退席之众。而五百弟子。至三周始得受记。岂機犹 <lb ed="X" n="0481c19"/><lb ed="R093" n="0452b10"/>有未熟耶。防云</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481c20"/><lb ed="R093" n="0452b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0481c2001">是知五千退席。为进增慢之俦。五百受记。俱崇密化 <lb ed="X" n="0481c21"/><lb ed="R093" n="0452b12"/>之迹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0481c22"/><lb ed="R093" n="0452b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0481c2201">是知者。承上機熟義来。谓以是機熟義故。乃知五 <lb ed="X" n="0481c23"/><lb ed="R093" n="0452b14"/>千退席非真。五百受记俱密也。五千退席者。以方 <lb ed="X" n="0481c24"/><lb ed="R093" n="0452b15"/>便品中。身子三请之後。<persName>如来</persName>许以分别解说。时四 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0482a" n="0482a"/> <lb ed="X" n="0482a01"/><lb ed="R093" n="0452b16"/>众之中。有五千人等。避席而退故。进者引进。谓引 <lb ed="X" n="0482a02"/><lb ed="R093" n="0452b17"/>进实行增慢。俾相随而退也。增慢者。徒有增上之 <lb ed="X" n="0482a03"/><lb ed="R093" n="0452b18"/>志以慢人。实无增上之行以修<anchor xml:id="nkr_note_add_0482a0301" n="0482a0301"/><anchor xml:id="beg0482a0301" n="0482a0301"/>己<anchor xml:id="end0482a0301"/>。经中所谓未得 <lb ed="X" n="0482a04"/><lb ed="R093" n="0453a01"/>谓得。未证谓证者。是也。俦。类也。谓既有此等之人。 <lb ed="X" n="0482a05"/><lb ed="R093" n="0453a02"/>必有一类相从之众故。经云。斯人尟福德。不堪受 <lb ed="X" n="0482a06"/><lb ed="R093" n="0453a03"/>是法。故五千人引之而去。一则以免谤法招<g ref="#CB00985">愆</g>。一 <lb ed="X" n="0482a07"/><lb ed="R093" n="0453a04"/>则以免碍他进闻。似违实顺。显损冥益。岂真上慢 <lb ed="X" n="0482a08"/><lb ed="R093" n="0453a05"/>也哉。五百者。即下恨受记中五百弟子。所谓憍陈 <lb ed="X" n="0482a09"/><lb ed="R093" n="0453a06"/>如。三迦葉。乃至周陀莎伽陀等是也。受记者。谓领 <lb ed="X" n="0482a10"/><lb ed="R093" n="0453a07"/>受<persName>如来</persName>之记。经云。其五百比丘。次第当作<persName>佛</persName>。又云。 <lb ed="X" n="0482a11"/><lb ed="R093" n="0453a08"/>我等闻无上。安稳受记声。正<persName>如来</persName>授之。而五百受 <lb ed="X" n="0482a12"/><lb ed="R093" n="0453a09"/>之之意。<anchor xml:id="nkr_note_add_0482a1201" n="0482a1201"/><anchor xml:id="beg0482a1201" n="0482a1201"/>崇<anchor xml:id="end0482a1201"/>敬行也。密化者。密示下根。化彼同类也。 <lb ed="X" n="0482a13"/><lb ed="R093" n="0453a10"/>迹谓事迹。言五百弟子。虽在下根受记。非真下根。 <lb ed="X" n="0482a14"/><lb ed="R093" n="0453a11"/>俱是敬行密化之事迹耳。據此。则五千五百。俱未 <lb ed="X" n="0482a15"/><lb ed="R093" n="0453a12"/>可以言貌观也<note place="inline">问。下根受记文中。前有富那。及千二百人。後有阿难。及二千人。今特 <lb ed="X" n="0482a16"/><lb ed="R093" n="0453a13"/>言五百。何也。答。富那得记文中。明言内秘菩萨。外现声闻。自是機熟可知。即阿难位居有学。<persName>如来</persName>明言等 <lb ed="X" n="0482a17"/><lb ed="R093" n="0453a14"/>于空王<persName>佛</persName>所发心。亦是機熟可知。其馀二千人者。既属有学。虽在下根受记。亦无可疑。至于千二百人。其 <lb ed="X" n="0482a18"/><lb ed="R093" n="0453a15"/>馀不在此会者。更无可疑。唯此五百弟子。既属无学。又在现会。法说喩说。俱未得记。必同下根待说因缘。 <lb ed="X" n="0482a19"/><lb ed="R093" n="0453a16"/>始得受记。恐人疑其機犹未熟。故特擧以防之</note>。悬叙说经之缘竟。</p><p xml:id="pX33p0482a1926" cb:place="inline">△二正 <lb ed="X" n="0482a20"/><lb ed="R093" n="0453a17"/>叙一经宗旨<note place="inline">言宗旨者。乃扣关击节之处。非一经前後俱序。亦非节节相承次第而序。 <lb ed="X" n="0482a21"/><lb ed="R093" n="0453a18"/>唯以蜻蛉点水之文。俾学者得提纲挈领之義。故今解未敢蛇足。而讲演者。切不可谓为遗漏。亦更不必 <lb ed="X" n="0482a22"/><lb ed="R093" n="0453b01"/>强与会通赅摄也</note>。分五。一序分宗旨。二法说宗旨。三喩说 <lb ed="X" n="0482a23"/><lb ed="R093" n="0453b02"/>宗旨。四因缘宗旨。五显益宗旨。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0482a24"/><lb ed="R093" n="0453b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0482a2401">所以放光现瑞。开发请之教源。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0482b" n="0482b"/> <lb ed="X" n="0482b01"/><lb ed="R093" n="0453b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0482b0101">所以二字。承上教到機熟而言。正以教到機熟。当 <lb ed="X" n="0482b02"/><lb ed="R093" n="0453b05"/>发请之际。所以放光以开其教源也。放者。自内而 <lb ed="X" n="0482b03"/><lb ed="R093" n="0453b06"/>外。自狭而廣。自近而远之義。光。即眉间白毫。相光。 <lb ed="X" n="0482b04"/><lb ed="R093" n="0453b07"/>经云。尔时<persName>世尊</persName>。放眉间白毫。相光。照东方万八千 <lb ed="X" n="0482b05"/><lb ed="R093" n="0453b08"/>世界等是也。现瑞。指光中所现之相。经云。尽见彼 <lb ed="X" n="0482b06"/><lb ed="R093" n="0453b09"/>土。六趣众生。又见彼土。现在诸<persName>佛</persName>。及闻诸<persName>佛</persName>。所说 <lb ed="X" n="0482b07"/><lb ed="R093" n="0453b10"/>经法等是也。然此光相称瑞者。为开演今经之兆 <lb ed="X" n="0482b08"/><lb ed="R093" n="0453b11"/>故。开启也。发请者。兴问之義。即经中弥勒睹光中 <lb ed="X" n="0482b09"/><lb ed="R093" n="0453b12"/>瑞相。请问文殊是也。教者。前导義。以<persName>如来</persName>放光于 <lb ed="X" n="0482b10"/><lb ed="R093" n="0453b13"/>前。弥勒发请于後。则放光正开启发请之前导。源 <lb ed="X" n="0482b11"/><lb ed="R093" n="0453b14"/>者。端由義。以<persName>如来</persName>逗機现瑞。弥勒动念发请。则现 <lb ed="X" n="0482b12"/><lb ed="R093" n="0453b15"/>瑞又开启发请之端由。若彼时<persName>佛</persName>不放光现瑞。弥 <lb ed="X" n="0482b13"/><lb ed="R093" n="0453b16"/>勒无由兴问发请。纵使大智文殊。也祇好闭口钳 <lb ed="X" n="0482b14"/><lb ed="R093" n="0453b17"/>舌。则二语所叙。诚序分之宗旨。</p><p xml:id="pX33p0482b1413" cb:place="inline">△二法说宗旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0482b15"/><lb ed="R093" n="0453b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0482b1501">出定扬德。畅<persName>佛</persName>慧之宏略。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0482b16"/><lb ed="R093" n="0454a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0482b1601">出定者。对序分入定而言。序分因大機不动。不得 <lb ed="X" n="0482b17"/><lb ed="R093" n="0454a02"/>不入定以动之。今此因大機将发。不得不出定以 <lb ed="X" n="0482b18"/><lb ed="R093" n="0454a03"/>发之。出入皆为機施设。在<persName>佛</persName>本无出无入。经云尔 <lb ed="X" n="0482b19"/><lb ed="R093" n="0454a04"/>时<persName>世尊</persName>。从三昧安详而起。即出定文也。扬谓赞歎 <lb ed="X" n="0482b20"/><lb ed="R093" n="0454a05"/>称扬。德即权实二智。经云。诸<persName>佛</persName>智慧。甚深无量。其 <lb ed="X" n="0482b21"/><lb ed="R093" n="0454a06"/>智慧门。难解难入等。即扬德文也。不言智而言德 <lb ed="X" n="0482b22"/><lb ed="R093" n="0454a07"/>者。智为别体。德乃总称。擧总赅别之意。又理备于 <lb ed="X" n="0482b23"/><lb ed="R093" n="0454a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0482b2301" n="0482b2301"/><anchor xml:id="beg0482b2301" n="0482b2301"/>己<anchor xml:id="end0482b2301"/>曰德。以权实二智。皆<persName>如来</persName>所证之理故。畅有二 <lb ed="X" n="0482b24"/><lb ed="R093" n="0454a09"/>義。一宣畅。以权实二智。众生等有。迷而不知。今出 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0482c" n="0482c"/> <lb ed="X" n="0482c01"/><lb ed="R093" n="0454a10"/>定扬德。正宣畅令知也。二舒畅。以<persName>佛</persName>智<persName>佛</persName>慧。四十 <lb ed="X" n="0482c02"/><lb ed="R093" n="0454a11"/>年来。抑之在怀。今出定扬德。正舒畅其怀也。<persName>佛</persName>慧 <lb ed="X" n="0482c03"/><lb ed="R093" n="0454a12"/>者。即经中<persName>佛</persName>知<persName>佛</persName>见。一切种智等。名别而義同耳。 <lb ed="X" n="0482c04"/><lb ed="R093" n="0454a13"/>宏略。大刚也。言向後虽有<persName>佛</persName>知<persName>佛</persName>见等。种种名目。 <lb ed="X" n="0482c05"/><lb ed="R093" n="0454a14"/>显示<persName>佛</persName>慧。约不出品初权实二智之義。是则出定 <lb ed="X" n="0482c06"/><lb ed="R093" n="0454a15"/>扬德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0482c0601" n="0482c0601"/><anchor xml:id="beg0482c0601" n="0482c0601"/>已<anchor xml:id="end0482c0601"/>宣舒<persName>佛</persName>慧之大纲矣。设<persName>世尊</persName>不出定扬德。 <lb ed="X" n="0482c07"/><lb ed="R093" n="0454a16"/>会众无由腾疑。身子无由三请。<persName>如来</persName>无由分别解 <lb ed="X" n="0482c08"/><lb ed="R093" n="0454a17"/>说。纵使上根在座。也祇好<g ref="#CB04047">𦢊</g>腮龙门。则二语所叙。 <lb ed="X" n="0482c09"/><lb ed="R093" n="0454a18"/>岂非法说宗旨。</p><p xml:id="pX33p0482c0907" cb:place="inline">△三喩说宗旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0482c10"/><lb ed="R093" n="0454b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0482c1001">朽宅通入大之文轨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0482c11"/><lb ed="R093" n="0454b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0482c1101">朽宅二字。通指一喩全文。朽者败壞不安之相。宅 <lb ed="X" n="0482c12"/><lb ed="R093" n="0454b03"/>者依止投托之处。義喩三界无安。众生依止其中 <lb ed="X" n="0482c13"/><lb ed="R093" n="0454b04"/>故。经云若国邑聚落。有大长者等。即朽宅之喩也。 <lb ed="X" n="0482c14"/><lb ed="R093" n="0454b05"/>亦名火宅。大火所烧故。今言朽者。宅久顿弊故。通 <lb ed="X" n="0482c15"/><lb ed="R093" n="0454b06"/>谓疏通。有所滞碍。疏之使通也。入大者。仍指法说 <lb ed="X" n="0482c16"/><lb ed="R093" n="0454b07"/>章中。会小入大之義。文轨出中庸。文者书之點畫。 <lb ed="X" n="0482c17"/><lb ed="R093" n="0454b08"/>轨者车之辙迹。彼谓车同轨。书同文。意言文武之 <lb ed="X" n="0482c18"/><lb ed="R093" n="0454b09"/>制。至今天下无敢异也。今取此者。以法说章中。会 <lb ed="X" n="0482c19"/><lb ed="R093" n="0454b10"/>小入大。乃诸<persName>佛</persName>不易之定式。亦如书车之文轨相 <lb ed="X" n="0482c20"/><lb ed="R093" n="0454b11"/>似。第以法说幽微。独被上根。反显文轨有滞。不通 <lb ed="X" n="0482c21"/><lb ed="R093" n="0454b12"/>中下。故说朽宅一喩。以三车一车之浅。况三乘一 <lb ed="X" n="0482c22"/><lb ed="R093" n="0454b13"/>道之深。俾闻者因喩知法。正疏通前章。幽微滞碍 <lb ed="X" n="0482c23"/><lb ed="R093" n="0454b14"/>之義。然<persName>如来</persName>若不疏通。而中根四人。尙不识大小 <lb ed="X" n="0482c24"/><lb ed="R093" n="0454b15"/>浅深之次第。又焉能尽闻一音圆融。而获记莂之 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0483a" n="0483a"/> <lb ed="X" n="0483a01"/><lb ed="R093" n="0454b16"/>益乎。是喩说一周之旨。尽在是矣。</p><p xml:id="pX33p0483a0114" cb:place="inline">△四因缘宗旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483a02"/><lb ed="R093" n="0454b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0483a0201">化城引昔缘之不坠。繫珠明理性之常在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483a03"/><lb ed="R093" n="0454b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0483a0301">化城二字。通指一品全文。无而忽有曰化。防非御 <lb ed="X" n="0483a04"/><lb ed="R093" n="0455a01"/>敌曰城。義喩小乘权设。能防见思之非。御分段之 <lb ed="X" n="0483a05"/><lb ed="R093" n="0455a02"/>敌故。经云。<persName>佛</persName>告诸比丘。乃往过去。无量无边不可 <lb ed="X" n="0483a06"/><lb ed="R093" n="0455a03"/>思议阿僧祇劫。尔时有<persName>佛</persName>。名大通智勝等。即化城 <lb ed="X" n="0483a07"/><lb ed="R093" n="0455a04"/>一品文也。引谓接引。昔缘指大通<persName>佛</persName>时。覆讲结缘 <lb ed="X" n="0483a08"/><lb ed="R093" n="0455a05"/>之機坠犹失也。言前二周中。上中二根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0483a0801" n="0483a0801"/><anchor xml:id="beg0483a0801" n="0483a0801"/>已<anchor xml:id="end0483a0801"/>皆领解 <lb ed="X" n="0483a09"/><lb ed="R093" n="0455a06"/>得记。唯馀下根。虽具昔缘。未能开悟。<persName>如来</persName>若不接 <lb ed="X" n="0483a10"/><lb ed="R093" n="0455a07"/>引。则昔缘失矣。因此复说化城一品。令彼各识宿 <lb ed="X" n="0483a11"/><lb ed="R093" n="0455a08"/>因。幷知自所住地。近于<persName>佛</persName>慧。正昔引往昔结缘之 <lb ed="X" n="0483a12"/><lb ed="R093" n="0455a09"/>众。不令坠失耳。繫珠二字。通指一喩全文。繫。结束。 <lb ed="X" n="0483a13"/><lb ed="R093" n="0455a10"/>珠。如意也。谓富亲怜念贫友。以如意珠。繫彼衣裡。 <lb ed="X" n="0483a14"/><lb ed="R093" n="0455a11"/>喩<persName>如来</persName>往昔结缘。以一切种智。纳于众生藏识焉。 <lb ed="X" n="0483a15"/><lb ed="R093" n="0455a12"/>经云。譬如有人。至亲友家。醉酒而卧。是时亲友。官 <lb ed="X" n="0483a16"/><lb ed="R093" n="0455a13"/>事当行。以无價宝珠。繫其衣裡等。即繫珠一喩文 <lb ed="X" n="0483a17"/><lb ed="R093" n="0455a14"/>也。明者述成之義。理性即一切种智。常在犹云不 <lb ed="X" n="0483a18"/><lb ed="R093" n="0455a15"/>失也。言二乘人等。于往昔受化之时。既发一切智 <lb ed="X" n="0483a19"/><lb ed="R093" n="0455a16"/>愿。则种智<anchor xml:id="nkr_note_add_0483a1901" n="0483a1901"/><anchor xml:id="beg0483a1901" n="0483a1901"/>已<anchor xml:id="end0483a1901"/>纳识田。但以中间退大向小。自谓绝 <lb ed="X" n="0483a20"/><lb ed="R093" n="0455a17"/>分。義似有失。今闻因缘。顿悟夙因。亲蒙授记。大喜 <lb ed="X" n="0483a21"/><lb ed="R093" n="0455a18"/>过望。同说繫珠一喩。意者以衣珠之故在。述成识 <lb ed="X" n="0483a22"/><lb ed="R093" n="0455b01"/>纳之理性。至今常在。从本不失耳。然<persName>如来</persName>若不接 <lb ed="X" n="0483a23"/><lb ed="R093" n="0455b02"/>引。下根无由得记。五百若不述成。<persName>如来</persName>授之成妄。 <lb ed="X" n="0483a24"/><lb ed="R093" n="0455b03"/>故将接拍成令之势。约義叙出。则序主可谓深得 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0483b" n="0483b"/> <lb ed="X" n="0483b01"/><lb ed="R093" n="0455b04"/>因缘一周之宗旨矣。</p><p xml:id="pX33p0483b0109" cb:place="inline">△五显益宗旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483b02"/><lb ed="R093" n="0455b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0483b0201">凿井显示悟之多方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483b03"/><lb ed="R093" n="0455b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0483b0301">凿井二字。亦指一喩全文。凿井。谓施功凿地。成井 <lb ed="X" n="0483b04"/><lb ed="R093" n="0455b07"/>求水。義喩菩萨修行断惑。悟真空而求菩提也。经 <lb ed="X" n="0483b05"/><lb ed="R093" n="0455b08"/>云。譬如有人。渴乏需水。于彼高原。穿凿求之。即凿 <lb ed="X" n="0483b06"/><lb ed="R093" n="0455b09"/>井一喩文也。显谓彰显。欲令人知故。示悟多方。指 <lb ed="X" n="0483b07"/><lb ed="R093" n="0455b10"/>此经功能而言。示谓指示。悟谓开悟。经云。一切菩 <lb ed="X" n="0483b08"/><lb ed="R093" n="0455b11"/>萨阿耨菩提。皆属此经。正显此经开悟多方。又云。 <lb ed="X" n="0483b09"/><lb ed="R093" n="0455b12"/>此经开方便门。示真实相。正显此经指示多方。是 <lb ed="X" n="0483b10"/><lb ed="R093" n="0455b13"/>则凿井一喩。总为彰显此经。指示处。开悟处。多有 <lb ed="X" n="0483b11"/><lb ed="R093" n="0455b14"/>方便。俾人人知而受持。个个服膺不忘也。然从前 <lb ed="X" n="0483b12"/><lb ed="R093" n="0455b15"/>三周法竟。三根记圆。而又廣记现在。悬记未来。正 <lb ed="X" n="0483b13"/><lb ed="R093" n="0455b16"/>是所应度者。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0483b1301" n="0483b1301"/><anchor xml:id="beg0483b1301" n="0483b1301"/>已<anchor xml:id="end0483b1301"/>度讫。其未度者。亦作得度因缘。 <lb ed="X" n="0483b14"/><lb ed="R093" n="0455b17"/>从此凿井喩後。共有十八品半经文。一络索不了。 <lb ed="X" n="0483b15"/><lb ed="R093" n="0455b18"/>复牵一络索。无非廣显此经勝益。以冀其传。要知 <lb ed="X" n="0483b16"/><lb ed="R093" n="0456a01"/>种种勝益。总不出示悟多方。则凿井一喩。允为显 <lb ed="X" n="0483b17"/><lb ed="R093" n="0456a02"/>益宗旨。正叙一经宗旨竟。</p><p xml:id="pX33p0483b1711" cb:place="inline">△三结赞教勝機深二。 <lb ed="X" n="0483b18"/><lb ed="R093" n="0456a03"/>一结经赞教。二结持赞機初二。一结经<name role="" type="person">唯远</name>。二赞 <lb ed="X" n="0483b19"/><lb ed="R093" n="0456a04"/>教缘勝。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483b20"/><lb ed="R093" n="0456a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0483b2001">词義宛然。喩陈<name role="" type="person">唯远</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483b21"/><lb ed="R093" n="0456a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0483b2101">词谓能诠文词。義谓所诠義理。宛然者。历历分明 <lb ed="X" n="0483b22"/><lb ed="R093" n="0456a07"/>之義。言上来略叙大纲。俾识宗旨。其馀若词若義。 <lb ed="X" n="0483b23"/><lb ed="R093" n="0456a08"/>俱历历宛然。在经中可见也。喩谓晓喩。陈谓敷陈。 <lb ed="X" n="0483b24"/><lb ed="R093" n="0456a09"/>言经中所以词義宛然者。无非晓喩敷陈。令知微 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0483c" n="0483c"/> <lb ed="X" n="0483c01"/><lb ed="R093" n="0456a10"/>唯悬远之義。唯犹独也。朱文公曰。独者人所不知 <lb ed="X" n="0483c02"/><lb ed="R093" n="0456a11"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0483c0201" n="0483c0201"/><anchor xml:id="beg0483c0201" n="0483c0201"/>己<anchor xml:id="end0483c0201"/>所独知之地。今经唯<persName>佛</persName>究尽。馀皆不知。故亦 <lb ed="X" n="0483c03"/><lb ed="R093" n="0456a12"/>以独称。远者不可企及之義。言虽词義宛然。而其 <lb ed="X" n="0483c04"/><lb ed="R093" n="0456a13"/>中晓喩敷陈者。实唯远而莫可知及。是固显斯经 <lb ed="X" n="0483c05"/><lb ed="R093" n="0456a14"/>之言约義豐。抑以见<persName>如来</persName>之晓喩敷陈者。非小缘 <lb ed="X" n="0483c06"/><lb ed="R093" n="0456a15"/>矣。</p><p xml:id="pX33p0483c0602" cb:place="inline">△二赞教缘勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483c07"/><lb ed="R093" n="0456a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0483c0701">自非大哀旷济。拔滞溺之沉流。一极悲心。拯昏迷之 <lb ed="X" n="0483c08"/><lb ed="R093" n="0456a17"/>失性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0483c09"/><lb ed="R093" n="0456a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0483c0901">自独也。独非者。反显義。言此经词義如是宛然。喩 <lb ed="X" n="0483c10"/><lb ed="R093" n="0456b01"/>陈如是唯远。是皆出自<persName>如来</persName>大哀旷济。一极悲心 <lb ed="X" n="0483c11"/><lb ed="R093" n="0456b02"/>救<g ref="#CB15072">拔</g>滞溺。拯接昏迷之至意。但序主不欲直言。故 <lb ed="X" n="0483c12"/><lb ed="R093" n="0456b03"/>以独非等而反显之。大哀旷济者。赞<persName>佛</persName>慈心。哀即 <lb ed="X" n="0483c13"/><lb ed="R093" n="0456b04"/>慈義。无遮之慈。遍覆一切。故云大哀。旷者远義。无 <lb ed="X" n="0483c14"/><lb ed="R093" n="0456b05"/>限之慈。远济多生。故云旷济。<g ref="#CB15072">拔</g>者挽救義。滞溺沉 <lb ed="X" n="0483c15"/><lb ed="R093" n="0456b06"/>流。指二乘言。以二乘滞于权宗。溺于小道。如抱石 <lb ed="X" n="0483c16"/><lb ed="R093" n="0456b07"/>沉渊之流。经中说三周法。授三根记。正为挽救如 <lb ed="X" n="0483c17"/><lb ed="R093" n="0456b08"/>是之人。一极悲心者。赞<persName>佛</persName>悲念。同体之悲。等一无 <lb ed="X" n="0483c18"/><lb ed="R093" n="0456b09"/>二。故名为一。无缘之悲。至极无方。故名为极。拯者 <lb ed="X" n="0483c19"/><lb ed="R093" n="0456b10"/>接引義。昏迷失性。指凡外言。以凡外昏于无明。迷 <lb ed="X" n="0483c20"/><lb ed="R093" n="0456b11"/>于邪见。如怖头失性之人。经中廣记现在。悬记未 <lb ed="X" n="0483c21"/><lb ed="R093" n="0456b12"/>来。正为接引如斯之辈。據此。则一言一句。哀切慈 <lb ed="X" n="0483c22"/><lb ed="R093" n="0456b13"/>衷。一偈一行。痛含悲泪。幸见闻者。亦仰体圣心可 <lb ed="X" n="0483c23"/><lb ed="R093" n="0456b14"/>尔。结经赞教竟。</p><p xml:id="pX33p0483c2307" cb:place="inline">△二结持赞機二。一结持隆盛。二 <lb ed="X" n="0483c24"/><lb ed="R093" n="0456b15"/>赞機因深。初。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0484a" n="0484a"/> <lb ed="X" n="0484a01"/><lb ed="R093" n="0456b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0484a0101">自汉至唐。六百馀载。总历群籍。四千馀轴。受持盛者。 <lb ed="X" n="0484a02"/><lb ed="R093" n="0456b17"/>无出此经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0484a03"/><lb ed="R093" n="0456b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0484a0301">自从也。汉明帝永平年间。<persName>佛</persName>法始入中国。故云自 <lb ed="X" n="0484a04"/><lb ed="R093" n="0457a01"/>汉。大师作序。虽未考其年月。应在唐初之时。故云 <lb ed="X" n="0484a05"/><lb ed="R093" n="0457a02"/>至唐。中历东西两晋。南北二朝。幷经隋氏。约有六 <lb ed="X" n="0484a06"/><lb ed="R093" n="0457a03"/>百馀载。总统言也。历传也。群籍犹云众典。以下四 <lb ed="X" n="0484a07"/><lb ed="R093" n="0457a04"/>千馀轴。乃统言唐汉中间。所传众典之数也。轴与 <lb ed="X" n="0484a08"/><lb ed="R093" n="0457a05"/>卷同。今字画多以轴为卷。古经书亦然。故序主仍 <lb ed="X" n="0484a09"/><lb ed="R093" n="0457a06"/>之。正量论云。唐汉中间。译经华梵道俗。共二百馀 <lb ed="X" n="0484a10"/><lb ed="R093" n="0457a07"/>人。所出三藏众典。共一千四百八十部。八千四百 <lb ed="X" n="0484a11"/><lb ed="R093" n="0457a08"/>七十六卷。自魏周焚毁。亡失者多。现入藏者。有八 <lb ed="X" n="0484a12"/><lb ed="R093" n="0457a09"/>百七十四部。四千二百五十三卷。故云四千馀轴。 <lb ed="X" n="0484a13"/><lb ed="R093" n="0457a10"/>受持二字。有通有别。通论。则读诵解说。书写供养。 <lb ed="X" n="0484a14"/><lb ed="R093" n="0457a11"/>皆各受持。别论。则受谓领受其義。持谓诵持其文。 <lb ed="X" n="0484a15"/><lb ed="R093" n="0457a12"/>盛隆也。出过也。言自汉至唐。六百馀载之中。统言 <lb ed="X" n="0484a16"/><lb ed="R093" n="0457a13"/>所传众典。共四千馀轴。若其间受持隆盛者。无过 <lb ed="X" n="0484a17"/><lb ed="R093" n="0457a14"/>此经。是固显斯经之功力殊勝。抑以见众生之能 <lb ed="X" n="0484a18"/><lb ed="R093" n="0457a15"/>受能持者。有由来矣。</p><p xml:id="pX33p0484a1809" cb:place="inline">△二赞機因深。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0484a19"/><lb ed="R093" n="0457a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0484a1901">将非機教相扣。幷智勝之遗尘。闻而深敬。俱威王之 <lb ed="X" n="0484a20"/><lb ed="R093" n="0457a17"/>馀绩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0484a21"/><lb ed="R093" n="0457a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0484a2101">将非。与上自非義同。言此经受持隆盛。超出六百 <lb ed="X" n="0484a22"/><lb ed="R093" n="0457b01"/>载之众典者。是皆由于機教相扣。闻而深敬。同是 <lb ed="X" n="0484a23"/><lb ed="R093" n="0457b02"/>智勝遗尘。皆属威王馀绩。故亦以将非等而反显 <lb ed="X" n="0484a24"/><lb ed="R093" n="0457b03"/>之。機指受持之人。教即今经。扣击也。言斯人一遇 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0484b" n="0484b"/> <lb ed="X" n="0484b01"/><lb ed="R093" n="0457b04"/>斯经。便相击于心不能忘也。幷同也。智勝遗尘。指 <lb ed="X" n="0484b02"/><lb ed="R093" n="0457b05"/>大通结缘之機。遗馀也。尘迹也。言大通结缘之機。 <lb ed="X" n="0484b03"/><lb ed="R093" n="0457b06"/>中间熟去脱去者。不知幾许。若今之機教相扣者。 <lb ed="X" n="0484b04"/><lb ed="R093" n="0457b07"/>同是智勝结缘。特中间未脱之馀迹。如非有缘。何 <lb ed="X" n="0484b05"/><lb ed="R093" n="0457b08"/>能機教纔逢。便相扣于心不能忘乎。闻而深敬者。 <lb ed="X" n="0484b06"/><lb ed="R093" n="0457b09"/>一历耳根。身心皈命。不忍舍置之義。威王馀绩。指 <lb ed="X" n="0484b07"/><lb ed="R093" n="0457b10"/>威音结缘之機。馀与遗同。绩功也。言威音结缘之 <lb ed="X" n="0484b08"/><lb ed="R093" n="0457b11"/>機。中间获益收功者。不知幾许。若今之闻而深敬 <lb ed="X" n="0484b09"/><lb ed="R093" n="0457b12"/>者。俱是威音结缘。特中间未收之遗功。如非有缘。 <lb ed="X" n="0484b10"/><lb ed="R093" n="0457b13"/>何能一历耳根。便身心皈命不忍置乎。據此。则无 <lb ed="X" n="0484b11"/><lb ed="R093" n="0457b14"/>因难遇。有由方亲。幸见闻者。勿自负昔缘可尔。叙 <lb ed="X" n="0484b12"/><lb ed="R093" n="0457b15"/>经宗旨竟。</p><p xml:id="pX33p0484b1205" cb:place="inline">△三祈愿述意二。一明序祈愿。二歎经 <lb ed="X" n="0484b13"/><lb ed="R093" n="0457b16"/>述意。初。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0484b14"/><lb ed="R093" n="0457b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0484b1401">辄于经首。序而综之。庶得早净六根。仰慈尊之嘉会。 <lb ed="X" n="0484b15"/><lb ed="R093" n="0457b18"/>速成四德。趣乐土之玄猷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0484b16"/><lb ed="R093" n="0458a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0484b1601">首二句。明序。辄谓忽然。经首。即经前也。序谓叙述 <lb ed="X" n="0484b17"/><lb ed="R093" n="0458a02"/>大纲。综谓总提要義。序主意谓。<anchor xml:id="nkr_note_add_0484b1701" n="0484b1701"/><anchor xml:id="beg0484b1701" n="0484b1701"/>已<anchor xml:id="end0484b1701"/>知受持斯经。俱 <lb ed="X" n="0484b18"/><lb ed="R093" n="0458a03"/>属普勝威音之機。故某虽不敏。不敢自弃。忽然发 <lb ed="X" n="0484b19"/><lb ed="R093" n="0458a04"/>起勝心。遂于斯经之前。叙述大纲。而总提要義焉。 <lb ed="X" n="0484b20"/><lb ed="R093" n="0458a05"/>又辄者。轻遽義。意者。以法花尊尙。未易冠言。兴心 <lb ed="X" n="0484b21"/><lb ed="R093" n="0458a06"/>作序。诚不自揣。故云辄于等。亦大师谦逊语也。</p><p xml:id="pX33p0484b2119" cb:place="inline">後 <lb ed="X" n="0484b22"/><lb ed="R093" n="0458a07"/>四句。祈愿。庶得犹云或可。盖不敢自决之義。意谓。 <lb ed="X" n="0484b23"/><lb ed="R093" n="0458a08"/>某之所以辄作是序者。只为六根固结。嘉会难逢。 <lb ed="X" n="0484b24"/><lb ed="R093" n="0458a09"/>四德有亏。玄猷莫趣。或可以借此微因。得以早净 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0484c" n="0484c"/> <lb ed="X" n="0484c01"/><lb ed="R093" n="0458a10"/>六根<note place="inline">云云</note>。早净者。直下淸净。不待後来也。法师功 <lb ed="X" n="0484c02"/><lb ed="R093" n="0458a11"/>德品云。善男子。善女人。若读若诵。若解说。若书写 <lb ed="X" n="0484c03"/><lb ed="R093" n="0458a12"/>得八百眼功德。乃至千二百意功德。以是功德。莊 <lb ed="X" n="0484c04"/><lb ed="R093" n="0458a13"/>严六根。皆令淸净。序主本此。故祈早净六根。仰瞻 <lb ed="X" n="0484c05"/><lb ed="R093" n="0458a14"/>也。望也。慈尊指<persName>世尊</persName>言。以<persName>世尊</persName>等三界以同仁。如 <lb ed="X" n="0484c06"/><lb ed="R093" n="0458a15"/>母之慈。视四生如一子。若父之尊故。嘉会。即指灵 <lb ed="X" n="0484c07"/><lb ed="R093" n="0458a16"/>山。以灵山济济多士。为一代嘉美之会故。分别功 <lb ed="X" n="0484c08"/><lb ed="R093" n="0458a17"/>德品云。若有善男子。善女人。闻<persName>佛</persName>说寿命长远。深 <lb ed="X" n="0484c09"/><lb ed="R093" n="0458a18"/>心信解。则为见<persName>佛</persName>。常在<name role="" type="person">耆阇崛山</name>。序主本此。故祈 <lb ed="X" n="0484c10"/><lb ed="R093" n="0458b01"/>灵山嘉会。寿量品云。我常住于此。以诸神通力。令 <lb ed="X" n="0484c11"/><lb ed="R093" n="0458b02"/>顚倒众生。虽近而不见。又云。众生既信服。质直意 <lb ed="X" n="0484c12"/><lb ed="R093" n="0458b03"/>柔软。乃至时我及众僧。俱出<name role="" type="person">灵鹫山</name>。據此。则灵山 <lb ed="X" n="0484c13"/><lb ed="R093" n="0458b04"/>一会。至今俨然未散。第以众生六根固结。虽近不 <lb ed="X" n="0484c14"/><lb ed="R093" n="0458b05"/>见耳。所以序主先祈净根。则瞻望慈尊嘉会有由 <lb ed="X" n="0484c15"/><lb ed="R093" n="0458b06"/>矣。速成者。应念成就。不劳长时也。四德者。古谓常 <lb ed="X" n="0484c16"/><lb ed="R093" n="0458b07"/>等四德。今依大成。即指劝发品中。诸<persName>佛</persName>护念。植众 <lb ed="X" n="0484c17"/><lb ed="R093" n="0458b08"/>德本。入正定聚。发救生心。为四德故。劝发品云。善 <lb ed="X" n="0484c18"/><lb ed="R093" n="0458b09"/>男子。善女人。成就四法。必得是经。序主本此。故祈 <lb ed="X" n="0484c19"/><lb ed="R093" n="0458b10"/>速成四德。趣往也。求也。乐土指西方言。以彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0484c1901" n="0484c1901"/><anchor xml:id="beg0484c1901" n="0484c1901"/>但<anchor xml:id="end0484c1901"/>受 <lb ed="X" n="0484c20"/><lb ed="R093" n="0458b11"/>诸乐。无众苦故。玄猷犹云妙道。指弥陀所演法花。 <lb ed="X" n="0484c21"/><lb ed="R093" n="0458b12"/>药王品云。若女人闻是经。如说修行。于此命终。即 <lb ed="X" n="0484c22"/><lb ed="R093" n="0458b13"/>生<name role="" type="person">安乐世界</name>。大师赫赫龙象。岂逊女流。依于此義。 <lb ed="X" n="0484c23"/><lb ed="R093" n="0458b14"/>故祈乐土玄猷。弥陀经云。彼土有<persName>佛</persName>。号阿弥陀<note place="inline">此云 <lb ed="X" n="0484c24"/><lb ed="R093" n="0458b15"/>无量寿</note>。今现在说法。據此。则乐土玄猷。至令犹可面 <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0485a" n="0485a"/> <lb ed="X" n="0485a01"/><lb ed="R093" n="0458b16"/>命。第以众生四德有亏。莫能往趣耳。所以序主先 <lb ed="X" n="0485a02"/><lb ed="R093" n="0458b17"/>祈成德。则往求乐土玄猷有自矣。</p><p xml:id="pX33p0485a0214" cb:place="inline">△二歎经述意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0485a03"/><lb ed="R093" n="0458b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0485a0301">弘赞莫穷。</p><p xml:id="pX33p0485a0305" cb:place="inline">永贻诸後云尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0485a04"/><lb ed="R093" n="0459a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0485a0401">上句歎经。弘廣也。赞歎也。莫穷者。不能究尽之義。 <lb ed="X" n="0485a05"/><lb ed="R093" n="0459a02"/>序主意谓。<anchor xml:id="nkr_note_add_0485a0501" n="0485a0501"/><anchor xml:id="beg0485a0501" n="0485a0501"/>已<anchor xml:id="end0485a0501"/>知此经一言一句。皆从<persName>如来</persName>大哀旷 <lb ed="X" n="0485a06"/><lb ed="R093" n="0459a03"/>济。一极悲心流出。<anchor xml:id="nkr_note_add_0485a0601" n="0485a0601"/><anchor xml:id="beg0485a0601" n="0485a0601"/>但<anchor xml:id="end0485a0601"/>愧某智非文殊。辩逊天女。廣 <lb ed="X" n="0485a07"/><lb ed="R093" n="0459a04"/>赞此经。虽罄竹亦难尽也。</p><p xml:id="pX33p0485a0711" cb:place="inline">下句。述意。永远也。贻留 <lb ed="X" n="0485a08"/><lb ed="R093" n="0459a05"/>也。诸语词。後谓自今而後。以至尽未来际也。云尔 <lb ed="X" n="0485a09"/><lb ed="R093" n="0459a06"/>者。结尾词。犹言是斯意耳。序主意谓。某之所以弘 <lb ed="X" n="0485a10"/><lb ed="R093" n="0459a07"/>赞此经者。明知莫穷。盖不过资扁舟之一葉。凌波 <lb ed="X" n="0485a11"/><lb ed="R093" n="0459a08"/>涛之万顷。俾学者因序知经。由<anchor xml:id="nkr_note_add_0485a1101" n="0485a1101"/><anchor xml:id="beg0485a1101" n="0485a1101"/>己<anchor xml:id="end0485a1101"/>及人。令此法灯 <lb ed="X" n="0485a12"/><lb ed="R093" n="0459a09"/>灯相续。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>相联。永远贻留。以至尽未来际。所冀 <lb ed="X" n="0485a13"/><lb ed="R093" n="0459a10"/>者如此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0485a1301" n="0485a1301"/><anchor xml:id="beg0485a1301" n="0485a1301"/>已<anchor xml:id="end0485a1301"/>。疏序通经竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0485a14"/><lb ed="R093" n="0459a11"/> <lb ed="X" n="0485a15"/><lb ed="R093" n="0459a12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>法花指掌<g ref="#CB00562">疏</g>悬示<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0485a16"/><lb ed="R093" n="0459a13"/> <lb ed="X" n="0485a17"/><lb ed="R093" n="0459a14"/><cb:div type="w"><head>音释</head> <lb ed="X" n="0485a18"/><lb ed="R093" n="0459a15"/><cb:div type="note"><entry><form>香巖</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a1803" cb:place="inline"><note place="inline">寺名下疑咸切音巖</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>夤</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a1812" cb:place="inline"><note place="inline">夷真切音寅因贿干进也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>潦</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a1823" cb:place="inline"><note place="inline">鲁皓切音老路上流水也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>诩</form> <lb ed="X" n="0485a19"/><lb ed="R093" n="0459a16"/><cb:def><p xml:id="pX33p0485a1901"><note place="inline">火羽切许上声大言也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>呓</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a1911" cb:place="inline"><note place="inline">研计切音艺梦语也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>柔兆摄提格</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a1924" cb:place="inline"><note place="inline">岁名丙寅年也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>仲 <lb ed="X" n="0485a20"/><lb ed="R093" n="0459a17"/>吕</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2002" cb:place="inline"><note place="inline">四月律名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>夥</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2007" cb:place="inline"><note place="inline">胡果切音祸盛多也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>掇</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2016" cb:place="inline"><note place="inline">都括切音剟拾取也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>典型</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2026" cb:place="inline"><note place="inline">法则模笵也下奚荆 <lb ed="X" n="0485a21"/><lb ed="R093" n="0459a18"/>切音刑</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>曦</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2105" cb:place="inline"><note place="inline">虚宜切音<g ref="#CB05430">羲</g>日色也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form><g ref="#CB15470">粤</g></form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2114" cb:place="inline"><note place="inline">王月切音越审思也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>觑</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2123" cb:place="inline"><note place="inline">七虑切蛆去声伺视也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>摩 <lb ed="X" n="0485a22"/><lb ed="R093" n="0459b01"/>诃衍</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2203" cb:place="inline"><note place="inline">此云大乘</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>頵</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2208" cb:place="inline"><note place="inline">居筠切音麇人名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>般舟三昧</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2219" cb:place="inline"><note place="inline">般舟此云<persName>佛</persName>立十方诸<persName>佛</persName>在前 <lb ed="X" n="0485a23"/><lb ed="R093" n="0459b02"/>立故三昧此云正定亦云正受入此定时不受一切法故</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蹶</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2324" cb:place="inline"><note place="inline">居月切音厥失脚也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>仆</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2333" cb:place="inline"><note place="inline">芳故切音 <lb ed="X" n="0485a24"/><lb ed="R093" n="0459b03"/>赴偃仆也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>博叉</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2407" cb:place="inline"><note place="inline">具云毘留博叉此云廣目西方天王名也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>猾</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485a2424" cb:place="inline"><note place="inline">户八切音滑乱也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>舜禅</form> <pb ed="X" xml:id="X33.0630.0485b" n="0485b"/> <lb ed="X" n="0485b01"/><lb ed="R093" n="0459b04"/><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0101"><note place="inline">下时战切音善禅让与也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蔚</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0112" cb:place="inline"><note place="inline">于胃切音尉草木美盛貌</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>洼</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0123" cb:place="inline"><note place="inline">于佳切音娃水名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>月氏</form> <lb ed="X" n="0485b02"/><lb ed="R093" n="0459b05"/><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0201"><note place="inline">西域国名下音移切音支</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>擢</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0212" cb:place="inline"><note place="inline">直角切音浊<g ref="#CB15072">拔</g>也抽出也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>骁骑</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0224" cb:place="inline"><note place="inline">勇健也上坚尧切音浇</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>孟 <lb ed="X" n="0485b03"/><lb ed="R093" n="0459b06"/>浪</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0302" cb:place="inline"><note place="inline">不精要貌上模朗切音莽</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>跛</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0313" cb:place="inline"><note place="inline">補火切音簸足偏废也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>瘸</form><cb:def><p xml:id="pX33p0485b0323" cb:place="inline"><note place="inline">衢靴切掘平声脚手病也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0470b1301" to="#end0470b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0470c2101" to="#end0470c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0471a0801" to="#end0471a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">旷</lem><rdg wit="#wit.orig">嚝</rdg></app> <app from="#beg0471a1001" to="#end0471a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0471b2301" to="#end0471b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0471c0201" to="#end0471c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">兴</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> <app from="#beg0473c0501" to="#end0473c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0474a2001" to="#end0474a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0474b2401" to="#end0474b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0474c2101" to="#end0474c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0475b1701" to="#end0475b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0475c1501" to="#end0475c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0476c2001" to="#end0476c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0477a0101" to="#end0477a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="来函：赵文平 (2020-05-26)">嘱<note type="cf1">X33n0630_p0470b13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">嘱</rdg></app> <app from="#beg0478a0301" to="#end0478a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0478a2101" to="#end0478a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0479a1701" to="#end0479a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0479a1901" to="#end0479a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> <app from="#beg0479c0401" to="#end0479c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0480b0101" to="#end0480b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0480c2201" to="#end0480c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0481c1101" to="#end0481c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0481c1801" to="#end0481c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0482a0301" to="#end0482a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0482a1201" to="#end0482a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">崇</lem><rdg wit="#wit.orig">祟</rdg></app> <app from="#beg0482b2301" to="#end0482b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0482c0601" to="#end0482c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0483a0801" to="#end0483a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0483a1901" to="#end0483a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0483b1301" to="#end0483b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0483c0201" to="#end0483c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0484b1701" to="#end0484b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0484c1901" to="#end0484c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0485a0501" to="#end0485a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0485a0601" to="#end0485a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0485a1101" to="#end0485a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0485a1301" to="#end0485a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0470b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0470b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0470c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0470c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0471a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0471a0801">旷【CB】，嚝【卍续】</note> <note n="0471a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0471a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0471b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0471b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0471c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0471c0201">兴【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0473c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0473c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0474a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0474a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0474b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0474b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0474c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0474c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0475b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0475b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0475c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0475c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0476c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0476c2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0477a0101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X33.0477a01.19" target="#nkr_note_add_0477a0101">嘱【CB】，嘱【卍续】</note> <note n="0478a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0478a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0478a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0478a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0479a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0479a1701">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0479a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0479a1901">陕【CB】，狭【卍续】</note> <note n="0479c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0479c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0480b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0480b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0480c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0480c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0481c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0481c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0481c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0481c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0482a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0482a0301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0482a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0482a1201">崇【CB】，祟【卍续】</note> <note n="0482b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0482b2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0482c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0482c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0483a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0483a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0483a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0483a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0483b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0483b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0483c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0483c0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0484b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0484b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0484c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0484c1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0485a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0485a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0485a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0485a0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0485a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0485a1101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0485a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0485a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>